h.alibaba
02-12-2009, 03:17 AM
Sanni ve Çinimaçin
Sanni'ler;
Seyfi Cengiz’in Dersimin Zaza Tarihi araştırmasını okurken, kafamdaki Horasan ile olumlu bir şekilde kesişti. Bilindiği gibi Horasan, Khorosan, Khurasan vs şekilde görülmektedir.
Kurmanci dilinde Khur, erkek evlat, baş ve tıraşlama anlamında konuşulduğunu biliyorum ve bu anlamlarıyla Kurmanci dilinde halen konuşulmaktadır.
Horasan adının ilk parçası olan Hor=khur kısmının evlat anlamında olduğunu, Sani sözcüğünün “San” parçasıyla birleştiğini düşünerek Sanoğlu anlamında olabileceğini düşünüyorum.
Fakat Seyfi Cengiz’in adı geçen yazısını okurken “E. Yavuz”dan aktardığı Hurilerin “Kuri” şeklinde olduğunu fark ettim.
O zaman Khuri veya Khore, Huri (Hori) anlamında olacağı da anlaşılmaktadır. Dımıli ve Kurmanci dilinde Huri demezler, Hori derler. Hori derken de “H” ünsüzü Türkçedeki gibi normal “H” sesini değil de yumuşak g’ye (ğ) yakın bir ses çıkartılmaktadır.
Fakat Horasan adının ikinci parçası olan “San” kısmı hakkında aklımda kesinlik kazanmamasına rağmen, Sani’lerden gelmiş olduğunu düşünmekteyim. Eğer Horasan adının ikinci parçası “San”i sözcüğüyle tamamlanmışsa, Sani’lerin, Huri kökenli halk olduğu da anlaşılmış oluyor. Ayni zamanda Horasan adı Hurilerden gelen, bu günkü anlamıyla Hurican olma olasılığı da yüksek görülüyor, bana göre.
Dersim geleneğinde “Mıleto Khan (Eski Millet)” derken de sanki Hurileri referans veriyor gibi bir izlenim ediniyorum. “Eski Millet”ten kasıt Huriler olduğu kuvvetli görülmektedir.
Bende oluşan kanaat, Kurmanci sözcüğü Huri kökenli olduğudur. Kurmanç sözcüğünün “Kur” kısmı “Huri” anlamındadır diye düşünüyorum. Yani Kurmanci=Hurice anlamına geldiğini düşünmekteyim.
Kureyşanların tarihi lakapları Sani’dir. Kureyşanlı olan ve günümüzde Başköylü Hasan Efendi olarak tanınan, Hesenê Sanê olarak bilinmektedir.
Hacı Bektaş şeceresinde Sani lakaplı olduğu bilinmektedir. Buda Hacı Bektaşın Sani’li ve Kureyşanlı olduğu anlamına getiriyor.
Seyfi Cengiz’in araştırmasında Hacı Bektaş, Kureyşanlı Seyit Ahmet Rifai Küçek olabileceği tezi kuvvet kazanmaktadır.
Kısacası Sani’lerin Huri olduğunu düşünüyorum. Ayni zamanda Kureyşanların da Sani’lerin devamı olduğunu düşünmekteyim.
Sani’lerin müstakil bir yerde olduğu ve Sani adıyla anıldığına dair. Haritayı aşağıya aktarıyorum.
http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/Transcaucasia_2nd_BC.jpg/763px-Transcaucasia_2nd_BC.jpg (http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/Transcaucasia_2nd_BC.jpg/763px-Transcaucasia_2nd_BC.jpg)
Çin-Ma-Çin
Seyfi Cengiz’in, "Eski Zazalar ve Orijinleri" başlıklı makalesinde aktardığı Muş’lu Gurbo’nun Senekerim ve oğullarının öyküsünü anlatan kitabın önsözünü yazan hakkında;
“Ayrıca kitabın önsözünü yazanın öyküden hiç bir şey anlamadığı için bir masal ülkesine referans olduğunu iddia ettiği Çin-Ma-Çin adında bir ülkeden sözedilir ki, bu ülke bence Sanamsin, Tzanika, Çanestan (Sinistan) gibi adlarla bilinen Dersim ve Zaza ülkesidir. Senekerim’in oğulları Sanasar (Sarasar) ve Balthasar kardeşlerin Çin-Ma-Çin ülkesindeki maceraları uzunca anlatılır.” demektedir.
Bu kitabı okumak nasip olmadı fakat, bana öyle geliyor ki, bu durum bilgi eksikliğinden kaynaklanıyor olabilir. Yazar, Çin-Ma-Çin’nin neresi olduğu konusunda fikri olmadan, Çin-Ma-Çin öyküsünü anlatmıştır. Buna rağmen Seyfi Cengiz isabetli tespitler yapabilmiştir.
Kitabın önsözünü yazan doğru söylemiş olamazmı?
Bayburt il kültür ve turizm müdürlüğü internet sitesine bir göz atmış oldum, bu sitede iki bin yıllık Bayburt kalesi adının Çinimaçin olduğunu yazmaktadır. Ve buna benzer bilgiler sanal ortamda hayli fazlacadır. Bu durum Bayburtun eski adının da Çinimaçin olduğunu bizlere anlatmış oluyor sanırım.
Anlaşılan öyküde maceraları anlatılan kahramanların, adı geçtiği yer uzak Çin değil, Çinimaçin olarak bilinen Bayburt’tur.
Seyfi Cengiz’in tespitlerini doğruladığı gibi, uzak Çin ifadesini kullananları da tam anlamıyla çürütmektedir.
Kalenin bir fotoğrafını aşağıya aktarıyorum.
http://www.bayburtkulturturizm.gov.tr/images/index_03_3.jpg (http://www.bayburtkulturturizm.gov.tr/images/index_03_3.jpg)
Çinimaçin kalesi/Bayburt
h.alibaba
Sanni'ler;
Seyfi Cengiz’in Dersimin Zaza Tarihi araştırmasını okurken, kafamdaki Horasan ile olumlu bir şekilde kesişti. Bilindiği gibi Horasan, Khorosan, Khurasan vs şekilde görülmektedir.
Kurmanci dilinde Khur, erkek evlat, baş ve tıraşlama anlamında konuşulduğunu biliyorum ve bu anlamlarıyla Kurmanci dilinde halen konuşulmaktadır.
Horasan adının ilk parçası olan Hor=khur kısmının evlat anlamında olduğunu, Sani sözcüğünün “San” parçasıyla birleştiğini düşünerek Sanoğlu anlamında olabileceğini düşünüyorum.
Fakat Seyfi Cengiz’in adı geçen yazısını okurken “E. Yavuz”dan aktardığı Hurilerin “Kuri” şeklinde olduğunu fark ettim.
O zaman Khuri veya Khore, Huri (Hori) anlamında olacağı da anlaşılmaktadır. Dımıli ve Kurmanci dilinde Huri demezler, Hori derler. Hori derken de “H” ünsüzü Türkçedeki gibi normal “H” sesini değil de yumuşak g’ye (ğ) yakın bir ses çıkartılmaktadır.
Fakat Horasan adının ikinci parçası olan “San” kısmı hakkında aklımda kesinlik kazanmamasına rağmen, Sani’lerden gelmiş olduğunu düşünmekteyim. Eğer Horasan adının ikinci parçası “San”i sözcüğüyle tamamlanmışsa, Sani’lerin, Huri kökenli halk olduğu da anlaşılmış oluyor. Ayni zamanda Horasan adı Hurilerden gelen, bu günkü anlamıyla Hurican olma olasılığı da yüksek görülüyor, bana göre.
Dersim geleneğinde “Mıleto Khan (Eski Millet)” derken de sanki Hurileri referans veriyor gibi bir izlenim ediniyorum. “Eski Millet”ten kasıt Huriler olduğu kuvvetli görülmektedir.
Bende oluşan kanaat, Kurmanci sözcüğü Huri kökenli olduğudur. Kurmanç sözcüğünün “Kur” kısmı “Huri” anlamındadır diye düşünüyorum. Yani Kurmanci=Hurice anlamına geldiğini düşünmekteyim.
Kureyşanların tarihi lakapları Sani’dir. Kureyşanlı olan ve günümüzde Başköylü Hasan Efendi olarak tanınan, Hesenê Sanê olarak bilinmektedir.
Hacı Bektaş şeceresinde Sani lakaplı olduğu bilinmektedir. Buda Hacı Bektaşın Sani’li ve Kureyşanlı olduğu anlamına getiriyor.
Seyfi Cengiz’in araştırmasında Hacı Bektaş, Kureyşanlı Seyit Ahmet Rifai Küçek olabileceği tezi kuvvet kazanmaktadır.
Kısacası Sani’lerin Huri olduğunu düşünüyorum. Ayni zamanda Kureyşanların da Sani’lerin devamı olduğunu düşünmekteyim.
Sani’lerin müstakil bir yerde olduğu ve Sani adıyla anıldığına dair. Haritayı aşağıya aktarıyorum.
http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/Transcaucasia_2nd_BC.jpg/763px-Transcaucasia_2nd_BC.jpg (http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/Transcaucasia_2nd_BC.jpg/763px-Transcaucasia_2nd_BC.jpg)
Çin-Ma-Çin
Seyfi Cengiz’in, "Eski Zazalar ve Orijinleri" başlıklı makalesinde aktardığı Muş’lu Gurbo’nun Senekerim ve oğullarının öyküsünü anlatan kitabın önsözünü yazan hakkında;
“Ayrıca kitabın önsözünü yazanın öyküden hiç bir şey anlamadığı için bir masal ülkesine referans olduğunu iddia ettiği Çin-Ma-Çin adında bir ülkeden sözedilir ki, bu ülke bence Sanamsin, Tzanika, Çanestan (Sinistan) gibi adlarla bilinen Dersim ve Zaza ülkesidir. Senekerim’in oğulları Sanasar (Sarasar) ve Balthasar kardeşlerin Çin-Ma-Çin ülkesindeki maceraları uzunca anlatılır.” demektedir.
Bu kitabı okumak nasip olmadı fakat, bana öyle geliyor ki, bu durum bilgi eksikliğinden kaynaklanıyor olabilir. Yazar, Çin-Ma-Çin’nin neresi olduğu konusunda fikri olmadan, Çin-Ma-Çin öyküsünü anlatmıştır. Buna rağmen Seyfi Cengiz isabetli tespitler yapabilmiştir.
Kitabın önsözünü yazan doğru söylemiş olamazmı?
Bayburt il kültür ve turizm müdürlüğü internet sitesine bir göz atmış oldum, bu sitede iki bin yıllık Bayburt kalesi adının Çinimaçin olduğunu yazmaktadır. Ve buna benzer bilgiler sanal ortamda hayli fazlacadır. Bu durum Bayburtun eski adının da Çinimaçin olduğunu bizlere anlatmış oluyor sanırım.
Anlaşılan öyküde maceraları anlatılan kahramanların, adı geçtiği yer uzak Çin değil, Çinimaçin olarak bilinen Bayburt’tur.
Seyfi Cengiz’in tespitlerini doğruladığı gibi, uzak Çin ifadesini kullananları da tam anlamıyla çürütmektedir.
Kalenin bir fotoğrafını aşağıya aktarıyorum.
http://www.bayburtkulturturizm.gov.tr/images/index_03_3.jpg (http://www.bayburtkulturturizm.gov.tr/images/index_03_3.jpg)
Çinimaçin kalesi/Bayburt
h.alibaba