Seyyid Rıza [Arşiv] - Alevi-Alevi Forum-Alevilik Nedir-Aleviler Kimdir-Alevilik ve Cem-Alevi Radyo-Alevilik Tarihi-Alevilik ve Bektaşilik-Aleviliğin Doğruları-Cem Evleri

Mustafa Kemal

12-09-2006, 09:22 AM

1. GİRİŞ:

Alevi tarihinde; Şeyh Hasan Ocağı Rehber Dedesi (ya da “küçük” Şeyh Hasan Ocağı Dedesi) olan Seyyid Rıza, önemli bir kişilik ve önderdir. Seyyid Rıza'nın kişiliği, görüş ve düşünceleri konusunda çok şey anlatılır. Belgelere göre, 1908-İkinci Meşrutiyet ile birlikte siyasi fikirleri netleşen büyük dava adamıdır.

İttihat ve Terakki Cemiyeti önderlerinden, Arapkir kökenli Dr. Abdullah Cevdet (1869-1932) ile siyasi bağı olan; Alevi-yoluna serini koyan yurtsever bir devrimcidir.

23 Temmuz 1908’de İkinci Meşrutiyet’in ilanından hemen sonra, İttihat’çılar Alevi örgütlenmesini organize ederler. Seyyid Rıza'nın bu piramidal örgütlenmeye ve yeniden yapılanmaya bölgesinde ön ayak olur, fiili ve düşünsel katkılarda bulunur.

Ruslara yönelik olarak, Şafi Kürtler’den oluşturulan Hamidiye Alayları amacına uygun faaliyette bulunmazlar; daha çok eşkiyalık yaparlar. Ermeni ve Alevi köylerine, baskınlar düzenleyip çapulculuk yaparlar. Şafi Kürt Aşiret Alaylarına karşı, Seyyid Rıza'nın alınacak önlemler konusunda, fikir ve eylem düzeyinde önemli yardımları olur. Hamidiye Alaylarının olumsuzluklarına karşı; Dersimli oymaklar, Şeyh Hasanlı, Hormek, Lolan gibi Alevi aşiretleri, birlikte hareket ederek, yerel karşı taarruz-muharebe, köy ve mezralarda barikat savaşları yaparlar...

Seyit Rıza; 1914/18 arası yılarda, Şeyh Hasanlı ve Dersim Aşiretinden oluşturduğu milis güçleriyle, vatanı savunmak için, Ruslara ve Ermeni Komitecilere karşı, Doğu Anadolu’da ve cephesinde savaşmıştır. Seyit Rıza; I. Dünya Savaşı sırasında büyük yararlılıklar göstermiştir. İstiklal Savaşı’nda ve Cumhuriyetin kuruluş döneminde de çeşitli şekillerde yardımları görülmektedir...

2. ŞEYH HASAN AŞİRETİ’NİN TUNCELİ’YE GELİŞİNİN KISACA HİKAYESİ:

Yavuz Sultan Selim, Kızılbaş Türkmenlere karşı Malatya yöresine Sünni Kürtleri, daha sonrada Osmanlılarca, Dırıjan Aşireti’nin yerleştirilme sonucu; Şeyh Hasan Aşireti’nin büyük bir bölümü bulunduğu Malatya-Elazığ yöresini terk ederek, Munzur Dağlarına çekilmek zorunda kalmıştır. Daha sonra bu günkü, Tunceli köylerine yerleşmişlerdir. Oradan da Erzincan, Sivas, Erzurum, Gümüşhane, Bayburt, Muş, Bingöl, Diyarbakır gibi illerin belli yörelerine yerleşmişlerdir. Günümüz Dersim denen Tunceli bölgesi; 7.774 kmÂ² yüz ölçümlü ve 1990 sayımına göre, 133.143 nüfuslu Tunceli; Merkez, Çemişkezek, Hozat, Mazgirt, Nazimiye, Ovacık, Pertek, Pülümür olmak üzere ilçelere sahiptir. Milli Parkı olan, Munzur Vadisi, Mazgirt ve Pertek Kaleleri, Korluca (eskiden Tilköy) ve Ulukale'deki Kiliseler, Yelmaniye, Elti Hatun, Ulukale ve Sagman Camileri, Asağıcami (Çelebi Ali Camisi) ve Yukaricami (Baysungur Camisi), Sivdi ve Çemişkezek Köprüleri, Hamam-ı Atik (Eskihamam), Şeyh Hasan-2 (Uzun Hasan Türbesi denmektedir), Ferruh Sad Bey ve Şeyh Çoban Baba Türbeleri, Ulukale Meydan Çeşmeleri; görülmeye değer birer sanat harikasıdır.

Tarihsel ve geleneksel Alevilik; bazıları dün / daha başında, bazıları da süreç içinde bugüne dek; Ortadoks Ãslam [‘ı temsil eden] olan; Sünnilik, İsmaillilik (günümüzde), Zeydilik ve Şiilik gibi Ãslamî yorumlardan, çok farklı bir yorum; yerel, bölgesel ve ulusal kültür bazlı bir sentez, paralel, bileşke, alaşım, eklemleme olduğu için; SynÃ©tique / Ezoterik / Heteri / Heteredoks diyoruz. Alevilik genel olarak, Ortodoks İslâm karşıtlığını ifade etse de, geniş bir mecra olduğundan, tanımı ve içeriği de muğlak bir kavramdır. Alevilik, İslamiyetin içinde olsa da, siyah-beyaz gibi, tek renk hakim değildir, gridir, alacadır...

Bugünkü anlamıyla kavramsal olarak, Orta-Asya Türk illerinde belirginleşip kökleşen Alevilik: Gök-Tanrı, Atalar ve Tabiat Kültleri gibi Türk inançlarıyla; Şamanizm, Dualizm, Zerdüşt, Mani, Mazdek, vb. kült ve dinlerin etkisiyle biçimlenmiş: Bilahare, bu öğretinin öncüleri, Türkistan ve Horasan Erenleri (şeyh, baba ve dedeleri) vasıtasıyla Anadolu’ya taşınan "Alevi öğretisi": Geçiş bölgelerinde çeşitli kültleri de özümseyerek; Sümer-Asur-Urartu-Mitani-Pers, Med, Firig, Hitit, Hatti, İyon, Grec, Luvi, ... gibi medeniyetler ile, Saben-Hermetizm, Ezidilik-Zerdüştizm, Paulikienizm - Bogomilizm, ve eski Anadolu-Balkan, Mezopotamya-Kafkas-Mısır uygarlıkları ve inançları olmak üzere, Musevilik, Hıristiyanlık, Konfuçizm, Hinduzm, Brahmanizm, Batinilik, İsmailizm ve Karmatizm gibi Heteri ve Heterodoks İslam ile çok çeşitli kültürlerin eklenmesiyle; Anadolu’da harmanlanıp, aynı coğrrafi havuzda yoğrulup şekillenmesi (sentezi) sonucu: İslami şemsiye altında evrensel bir toplumsal yaşam biçimi, bir inanç, bir kültür ve bir sistem, bir sosyo-ekonomik toplumsal düzen (model) haline, Alevilik gelmiştir. Tunceli yöresindeki, Aşiretlerde ırktan ziyade, inanç daha ağır bastığından, yoğun bir biçimde özümsenerek dokusal olarak hissedilmektedir ve birleştirici bir bağ olmaktadır...

İslamiyet, insanın var oluşuyla ve insanlık tarihiyle başlar, yani gelmiş geçmiş tüm dinleri ve inançları kapsar. Bu nedenle de, Alevilik tek başına = eşittir Müslümanlık değildir, ama İslam’ın içindedir, diye de Alevilik, sadece Müslümanlığın içine hapsedilemez. Kuran-ı Kerim’e göre, her kavime bir Peygamber tayin edilmiştir / gönderilmiştir. Adem'den-Muhammed’e (Adem'den-Hatem’e) değin vahiylerin, devamı ve toplamı İslamiyet’tir. Alevilik'te insanlığın varoluşu ile vardır ve evrenseldir. Bir rivayete göre, gelişmişlik durumuna ve kavimlerin yapısına göre; dünya’ya 124 bin veya bir başka rivayete göre ise, 224 bin peygamber gelmiştir: Mani, Eflatun, Zerdüşt, Konfüçyüs, Buda, Mete, Oguzhan, Davud, Süleyman, İbrahim, Musa, İsa bunlardan bir kaçı olup, her kavme / ulusa yol gösterici, rehber yani peygamberler, Allah tarafından tayin edilmiştir. İslamiyet bu peygamberin tebliğ ettiği “vahy”lerin toplamıdır ve bundan dolayı da barış anlamına gelen, İslam’dır. İslam tanımı da budur. Alevilik’te İslam’ın özüdür...

Alevilik; “Kırklar meclisi”nde ana ilkeleri ile şekillenmeye başlamış, paralel olarak İslam dini’nin (Adem’den-Muhammed’e) son veda haccıyla olgunluğa ulaşması ve Gadirhum’da (Hz. Muhammed’in Hz. Ali’yi) vasi tayınıyla netleşmiş. Alevilik öğretisi, Anadolu’da yaygınlaşmasından sonra: 13. yüzyılda Hazreti Pir Hünkar Hace Bektaş Veli’nin yol göstericiliğinde / önderliğinde, bölgenin ve dönemin koşullarına uygun ve Türkistan-Horasan-Urum Erenleri’nin himmetleriyle (emekleri-gayretleriyle) ve ulu ozanlarımızın deyiş ve nefesleriyle yeniden hayat bulan (şekillenen sistemin) inancın adı, Alevilik (Bektaşilik-Kızılbaşlık ...) oluşmuştur......

Mustafa Kemal

12-09-2006, 09:23 AM

3. DERSİM COĞRAFYASI:

İnsanlığın en eski yerleşim merkezlerinin biri olan Dersim (özellikle bugünkü Tunceli), coğrafi yapı olarak zor koşullar sergileyen bir özelliğe sahiptir. Yüksek dağlarla çevrilidir. Derin vadilerle yarılmıştır. Esas itibariyle; Kızılırmağın son kıvrım bölgesi ve yukarı Fırat havzası; Karasu ile Murat nehri ve Peri çayı yörelerini kapsar. Derin vadiler, sarp ve dik yamaçlar, kayalık burçlardan oluşmuş yapısıyla geçiş vermez bir doğa sergiler. Yerleşik insanı bu yapıya alışıktır, ama yabancı için, yaşanmaz bir korkunçluk duyumsatır. O nedenle, yönetimler için denetimi oldukça güç olmuştur. Bu coğrafik yapıya adapte olmuş “savaşçı aşiretler” nedeniyle, Selçuklu ve Osmanlı’nın görmezlikten geldiği ve giremediği bir bölgedir...

Özellikle merkez sayılan Tunceli; yüksek ve üzeri karla örtülü, sivri ve yalçın tepeler arasında geçiş vermez ormanlar ve dik vadileri ile ilginç bir görünüme sahiptir. “Derin vadileri ayaklanan aşiretler ve kaçkıncılar için birer sığınak olmuşlardır. Doğayla iç içe olan Dersimli, buralarda kendine özgü bir gelenek ve inanç yumağı oluşturmuştur. Munzur gibi söylenceleştirilen dağ, tepe, ırmak ve pınarları kutsallaştırmıştır. Yüksek ve geçilmez sarp dağlar arasındaki, Kutu ve Kalan gibi derin ve uzun vadiler, Dersim aşiretleri için birer sığınak olmuştur. Tunceli’nin; doğusu Bingöl, kuzeyi Erzincan, güneyi Elazığ, batısı ise Malatya ile çevrilidir. Erzincan eski valilerinden Ali Kemali Bey’in belirttiği gibi; sarp ve yüksek bir yüzeye sahip olan, Dersim dağlarındaki “siyah birer ağız gibi açılmış mağaralar”, yalnız “yırtıcı hayvanlara barınak olduklarını fısıldayan geniş meşelikler” vahşilik korku ve ürpertisi vermektedir. Bölgede Derebeyliğin egemen yapı olması nedeniyle ekilebilen arazi tümüyle ağaların, yani aşiret beylerinin eline geçmiştir. Eskiden Halk eve ve toprağa sahip değildir...

Tunceli’nin denizden yüksekliği 1050 m.'dir. Yüksek dağlarında sayısız mağaralar vardır. Bu mağaralar tarih boyu Dersimli’nin gizlenmesinde ve savaşmasında ona özel olanak sağlamıştır. 30 dolayındaki ayaklanmasında Dersimli bu mağara ve sarp dağlık yapıdan yararlanmıştır. Coğrafik yapının olumsuzluğu, bayındırlık olanaklarının bölgeye geç girmesi, gelir ve kazanç olanakları açısından aşırı yoksulluk, toprak darlığı ve varolanının da aşiret ağalarının elinde toplanması, halkı tarih boyu mutsuz etmiş, zaman zaman çözümsüzlüğe itmiştir. Sürtüşmeli bir yaşama biçimi sergilemeleri ve sık sık başkaldırı yoluna baş vurmalarında bu özel konumlarının rolü olsa gerektir...

4. DERSİM ADI-KÖKENİ VE KAYNAĞI:

Genel kanıya göre; “Dersim” sözcüğü, “Gümüş Kapı” anlamına gelir. Sözcük köken olarak Farsça’dır. Çok eski dönemlerden beri bölgede madenlerin olduğunun bilinmesi, bu adın alınmasına neden olmuştur. Diğer bir neden de, bölgenin çoğunluğunun Alevi inancına sahip olmalarından, arılığı-duruluğu-paklığı simgelediği için, bu ad sahiplenilmiştir.

Yazılı kaynakların dışında; bölge yaşayanı da “Der”in kapı, “Sim”in “gümüş” olduğu ve “Dersim”in sözcük olarak “Gümüş Kapı” anlamına geldiği düşüncesindedir. Öte yandan tarihsel veriler de “Dersim” adına açıklık getirirler. Yunan tarih ve coğrafyacıları M. Ö. 6. yüzyıllarda, Dersim yöresine “Daranus” adını verdikleri bilinmektedir. Dara’nın Bisutun yazıtlarında da bu yöreye “Zuza” adının verilmiş olması ilginçtir. “Zuza” adının Dersim halkı olan “Zazalar”la ve “Zaza/ Zazaca” sözcüğüyle benzeşmesi ilginç olmalıdır...

Nuri Dersimi; Dersim’in batı kesiminde yerleşmiş Koçan aşiretinin “Dersim” terimini “Kürdistan Kapısı” anlamında yorumlayarak savaşçılıklarının kanıtı olarak, “bu kapının koruması” anlamında düşündüklerini, ayrıca halkın da “Dersim”i “Kürdistan” olarak adlandırdıklarını, “Dersim’e gelmek” sözünün, “Kürdistan’a gelmek” biçiminde düşünüldüğünü yazar ve halkta bu tür bir kanısal eğilimin olduğunu belirtir. Doğallıkla bu sav pek inandırıcı değildir. “Dersim”in “Kürdistan”la ve “Kürdistan” adıyla hiçbir ilgisi, ilişiği yoktur. Halkta böyle bir kanının olduğu da kuşkuludur. Dolayısıyla bu açıklama, Nuri Dersimi’nin o bilinen siyasal Kürtçülüğünün sonucudur. Böylesi bir ilişkiyi ortaya koyan Nuri Dersimi’nin savının dışında herhangi bir kanıt yoktur.

Dersim’i (Tunceli’yi) 1866’da gezen Erzurum İngiliz Konsolosu J. G. Taylor; “Ermenistan”ı işgal eden Xisutrus’un oğlu Sim’in adından ötürü bu yöreye “Dersim” adının verildiğini, çünkü Sim’in çocuklarının bu topraklara yerleştiklerini yazarsa da, kasıtlı olarak böyle bir kökene bağlanmak istendiği açıktır...

“Dersim” adının kaynağı konusunda açıklık yoktur. Çoğunlukla “Sim”den (Gümüş) kaynaklandığı düşünülmektedir. Kürt tarihi açısından önemli bir yapıt olan Şeref Han’ın “Şerefname”sinde (XVI. yüzyıl) de “Dersim” adı geçmemektedir. M. Kalman’ın, “Dersim” adının; bir “aşiret adı”ndan kaynaklanmış olabileceği gibi, “aşiretler üstü bir konfederasyonun adı” da olabileceği ve B. Aksoy’un Dersim adının kökeninde “Dersimanlı aşiretinin bulunduğu” görüşü bize de mantıksal gelmektedir. Çünkü Dersim, öteden beri bir aşiretler yumağıdır. Özellikle “Dersim”, adının bağrında birçok oymağı toplayan bir aşiretler birliğinin adı olması ve adını bu aşiretlerden alması belki en doğru olasıdır...

Dersim aşiretleri; Şeyh Hasananlılar ile Dersimliler olarak iki ana küme altında toplanırlar. Bunlardan Dersimliler, Şeyh Hasananlardan daha önce bölgeye gelerek yerleşmişlerdir. Bu durum, “Dersim” adının kökenine açıklık getirebilecek düzeydedir.

Büyük bir olasılıkla bölgeye gelip yerleşen veya yerleştirilen Disimli/ Dirsimlü/ Dirsimli/ Dersimli olarak adlandırılan aşiretlerden dolayı bu bölgeye (özellikle Tunceli’ye) coğrafik bir ad olarak “Dersim” denmiştir. Osmanlı aşiretleri üzerine arşiv çalışması yapan Cevdet Türkay; Disimli/ Disimlü/ Dirsimli/ Dirsimlü/ Disim/ Dersimli aşiret ve oymakların yerleşik olduğu yerler arasında Erzincan, Kiğı, Erzurum, Kuruçay, Kemah, Çemişkezek, Harput, Malatya, Kilis, Antakya, Çemişkezek, Arapkir ve Çarsancak’ı sayar. Buraların çoğu Dersim bölgesinin ana topraklarıdır. Bir bölümü de Dersimli aşiretlerin göçerek yerleştikleri komşu illerdir. Yaklaşık bugünde aynı yerleşimlik özelliğini göstermektedir. Osmanlı kaynaklarına bakılırsa Dersim denince sadece Tunceli anlaşılmamalıdır. Tarih sürecinde Dersim; Tunceli ana topraklar olmak koşuluyla Sivas’ın bir kısmı, Erzincan, Tercan, Malatya, Kürecik, Kiğı, Bingöl, Adıyaman, Maraş’ın bir kısmı, Varto, Hınıs, Erzurum’un da bir kısmını kapsayan tüm topraklardır. Tunceli sadece çekirdek topraktır. Ne var ki, Dersim denince hep çekirdek alan olan, Tunceli toprakları akla gelmiştir. Dersimli aşiretlerin dağılım alanına bakılırsa bu belirttiğimiz bölgenin çok çok ötesine Dersim’in uzandığı ve kapsadığı görülecektir...

Dersim ana topraklarında, Dersimliler dede ocakları dışındaki, Dersimli aşiret halkı, “Dersimli” olarak adlandırırlar. Dillerine yörede “Dersimce” ya da “Dımılice” denir. Özellikle “Dersimli” denince Alevi-Kızılbaş inancı akla gelir...

Yakın tarihimizde; TBMM’i 25 Aralık 1935’de, Tunceli İlinin yönetimine ilişkin 2884 sayılı yasayı çıkarır. Yasa, 2 Ocak 1936 tarih ve 3195 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girer. Yasa gereği “Tunceli” adıyla bir il kurulur. Böylece, bu tarihten sonra “Dersim” adı “Tunceli” olur. Tunceli bugün 7774 km2’lik bir alana sahip bir ilimizdir...

5. ŞEYH HASAN OCAĞI REHBER DEDESİ SEYYİD RIZA’NIN YAŞAM ÖYKÜSÜ:

Yakın dönemde, Dersim olayları tarihinin sembolü olan, Seyyid Rıza'nın yaşamı hakkında, yazılı belgeden çok, yakınında bulunanların anlatımları ve tanıkların sözlü gözlemlerinden bilgilenmekteyiz.

Seyyid Rıza: (Büyük) Şeyh Hasan’ın, bugünkü Tunceli yöresinden, Dersim Beyi, bir ağanın (Aşiret reisinin) kızıyla evliliğinden olma Seyyid Selahaddin adlı oğlunun torunlarından olan (Küçük) Şeyh Hasan’ın oğlu Abbas Han’ın soyundan gelen, Pizevank'ta ufak bir kaleyi andıran mazgallı, siperli türbesinde yatan Seyyid İbrahim’in oğludur.

Diğer bir ifadeyle Seyyid Rıza; Şeyh Hasanlı (ŞÃ©x Xasanxanlı) Aşiretleri Konfederasyonunun bir kolu olan, Şeyh Hasanlı federasyonuna bağlı; Abbashan oymağından Yukarıi Abbasan kabilesi reisÂ¬lerinden Seyyid İbrahim'in dördüncü ve en küçük oğludur.

Tunceli'nin Kalmen Sor ve Lirtik bölgelerinin Deri Ari Köyü'nü karargah edinen Seyyid İbrahim ölünce, aşiretin liderliğine halef olarak tayin edilmiş, sonra ise reis olarak, Seyyid Rıza; LirÂ¬tik'ten ayrıilarak Tujik Dağı eteğindeki “Ağdat Köyü”ne yerleşmiştir.

Mustafa Kemal

12-09-2006, 09:24 AM

(Büyük) 1. Şeyh Hasan’ın torunlarından Seyyid’in Bodik Köyünde, Sultan Seyyid adıyla; diğer kardeşi (Küçük) 2.Şeyh Hasan ise, Ağdat’ta Şeyh Hasan Ocağı adıyla 1515 ile 1530 yılları arasında torunları birer Seyit-dede ocağı kurmuşlardır. Ataları Şeyh Hasan’ın ocağına “Büyük Şeyh Hasan Ocağı” ya da sadece “Büyük Ocak” denir ki, Arapkir Onar Köyü’ndedir. Torun Şeyh Hasan’ın Ağdat’taki ocağına ise; “Küçük Şeyh Hasan Ocağı” ya da sadece Şeyh Hasan Ocağı denmektedir. Bazı kaynaklar 2.Şeyh Hasan olarak da anılan bu zatın Akkoyunlu veya Safeviler döneminde Çemişgezek’te Emir / Bey olduğunu da yazmaktadırlar. Seyyid Rıza’da bu zatın soyundan gelmekte olduğunu, söylemektedirler.

Resmi belgelere göre, Seyyid Rıza; Hozat’ın Sin Nahiyesine bağlı Ağdat Köyü’ndendir. Seyyid Rıza, Dersim yöresinin büyük rehber seyitlerinden olup, aynı zamanda, Yukarı Abasân Uşağı oymağının da reisi olmasına karşın, diğer aşiretler üzerinde de saygın bir otoritesi vardır. Seyyid Rıza'nın bu köyde “Viyalık” ve "Sesen Kale" olarak bilinen, iki malikânesi vardır. Halkın "Rızo", "Rayber" ya da "Lace Baboyı" diye çağırdığı Seyyid Rıza'nin kişiliği muhkem ve siyasi yapısı belli olan, açık fikirli, onurlu bir yurtseveridir, Dersim olayları; Seyyid Rıza'nın adı ile özdeşleşmiş olarak, bugünlere kadar gelmiştir. Kendisi çok defa Vivalık’ta ve bazen de Sosan Kale’deki evinde oturur. Dersim’e ait işleri Vivalik’te görürdü...

Seyyid Rıza; Mehmet Ali Efendi adlı bir ulemadan, çeşitli dinî önderden, Farsça ve Arapça ile İslami ilimler ve ladini dersler alarak büyüdü. Ayrıca, çeşitli seyyidlerden, Alevilik adab ve erkanı ile batıni bilgiler konusunda eğitim aldı ve pratikler öğrendi. Venk kilisesi kesişlerinden de Ermenice’nin yanında, güncel bilimler ve siyasi dersler aldı. Babasının ölümünden sonra Seyyid Rıza, babasının vasiyetine uygun olarak şeyhliği devraldı ve Tujik tepesi eteklerindeki Ağdat Köyü’ündeki konağa yerleşti. Türkçe-Kürtçe-Zazaca-Dersimce-Ermenice- Farsça ve Arapça bilen, politik bir seyyid'dir...

Görgü tanıklarının anlatımına göre; yaşlı olmasına rağmen yakışıklı, uzun boylu, mütenasip endamlı, uzun ve kır sakallı, siyah ve gümrah kaşlı, cazibeli siyah gözlü ve uzun kirpikli, büyük ve gagamsı burunlu, uzun boylu ve uzunca yüzlü. Başsına giydiği keçe külahın üzerine yeşil ve siyah karışık sarık sarar (bazen de fötr şapka giyer), çoğu zaman pantolon yerine şalvar giyer. Gömleğin üstüne yelek giyer ve köstekli gümüş saat takar. Beline dıştan görünen bir kalın kuşak bağlar. Sırtın da yaz-kış bir palto vardır (yazın incedir). Dik ve dinç görünümlüdür. Ayağın da, diz kapağına dek uzanan deri çizme vardır. Kararlı, neşeli, fedakar, çalışkan ve merhametli birisidir...

Seyyid Rıza ailesinin, Sosan Kalesine yakın Vank isminde bir köyü vardır. Bu köyün müstahkem kilisesinde (o zamanlar); alt tarafı gümüş savatlı, üst tarafı altın yaldızlı tahminen iki kilo ağırlığında bir haç vardır. Bu haçın ortasında muhaddep bir cam içinde fındık tanesi kadar, bir nesne vardır. Bu nesne İmam Hüseyin’in baş parmağı’nın kemiğidir. Denmektedir ki çeşitli söylenceler birbirine karıştırılmaktadır. Seyyid Rıza'nın Dersim Hareketi sırasında, Kasım 1937 ayında Çadırında bulunan tüm şahsi eşyalarına el koparak, Ankara'ya getirilir. Bu eşyalar arasında olanlardan bazılarının o günkü gazeteler yazarlar ve şunlardır:

“Kuran, Hadis, Ayet, Enami şerif, Mahmudiye, Siyeri nebi, Keşkül, Mavi boncuklar, içinde hayat iksiri bulunan renkli testi, Ekberi Meşlahi, vs., ayrıca Ermenice kitaplar, Beşyüz sayfalık Almanca lügat, çeşitli boy boy haç (renkli İstavrozlar), İsa'nın başparmağının kemiği olan "Eizzei Nasra" bir kutu (bu kutu kapalı olup hiç açılmamıştır). Ermenice yazılı olan Taçlar, (Taçları kim yaptırmış neden yaptırmış malum değil), Diş tedavisinde kullanılan kerpeten takımı vs...”

8 İkinciteşrin Haber ve 11 İkinciteşrin Kurun Gazetelerde; bu eşyaların öykülerini Seyyid Rıza’nın yıllarca yanına bulunmuş, olayları yakından bilenler: “... Seyyid Rıza kıyametli eşyalarını Venk Kilisesindeki keşişe emanet olarak bırakırdı. Dersim Harekatında bu kilise yerle bir edilmeden önce (bazı anlatan ise 1915 yılında ki, Ermeni tehçirinde demekteler) Kilise’in Papazı ya da Keşişi; Seyyid Rıza’nın altın, para, şecere, berat, kitap, İmam Hüseyin'in altın kutuda ki parmağını ve kilisenin kıymetli eşyalarını kaçırarak hepsini geri almak şartı ile, Seyyid Rıza'ya teslim eder. Bu eşyalara, Seyyid Rıza teslim olduğunda, Devlet el koyarak Ankara'ya götürür. Kutudaki parmak İsa peyganberin değil, Tevhid Duazimanında da geçen Keşişin Yezit’den satın aldığı İmam Hüseyin’in “Mühr-ü Yüzük Parmağı”dır. Ankara'ya götürülen eşyalar arasında Şeyh Hasan Ocağına ait şecere, fermanlar, hüccet ve beratları da vardır. Denmektedir...

Ermeni mezalimi ile ilgili Dr. Nuri Dersim şunları yazmaktadır: “Seyyid Rıza bana aynen şu olayı anlatmıştı: [Erzincan’dan itibaren..... Ermeni zülmünden kurtarmaya başlayarak ve Ermenileri kovalayarak Deli Halit Bey’le birlikte Kara Kazım Paşa’dan önce Erzurum merkezine 27 Şubat 1918’de varmıştık. Oldukça büyük ve tamamen ahşaptan yapılmış olan bir binanın içerisindeki, erkek, kadın, çocuğun bu binada ve canhıraş bir tarzda ateş duman içerisinde, yanmakta olduğunu ve binanın dış kapısı altından yanmakta olan zavallıların kanlarının ve bedenlerindeki suların akarak adeta bir dere oluşturduğunu gözlerimle gördüm. Hayatımda bu gibi felakete ve acı verici bir sahneye rastlamadım.... hüngür hüngür ağlamaya başladım.]”

Seyyid Rıza; Dersimli ve Şeyh Hasananlı Aşiretinden oluşturduğu milislerle, vatanı savunmak için, Ruslara karşı Doğu Cephesinde savaşmıştır. Hacı Bektaş-ı Veli Dergahı Postnişini Ahmet Cemalettin Celebi'nin kurduğu Mücahidin Alaylarına, gönüllü askerler toplamış maddi ve manevi yardımda bulunmuştur...

16 Şubat 1916’da Erzurum kaybedilir, 3 Temmuz 1916 da Erzincan’a Osmanlı ordusu geri çekilir. 6 Temmuz’da Rus Süvarileri Erzincan-Trabzon yolunu tutar. Ekim Devrim sonrası 18 Aralık 1917’de Ruslarla ateş kes imzalanır. 13 Şubat 1918 tarihinde resmen Erzincan alınır. İşte, bu dönemde Seyyid Rıza cephelerde Ruslara karşı savaşmaktadır. Bu dönemde Seyyid Rıza bölgedeki Vali ve komutanlarla cephede yazışır. Bu konu da yöredeki bazı aşiret reisi olan ailelerin ellerinde bulunan belgelerden anlaşılmaktadır. Seyyid Rıza; Rusya ile anlaşma sonrası köyüne döner. Anlatılanlara göre; savaş dönüşü kendisini karşılamaya gelmeyen ağa kızı olan birinci karısına kızarak, ikinci eşi olacak Besi adlı kız ile evlenir...

Seyyid Rıza; 10.10. 1924 ve 12.1.1925 tarihleri arasına “Şeyh Sait Kürt Ayaklanması” konusunda doğu bölgesinde yapılan toplantılara katılmayarak tavrını koymuş ve kendiyle görüşmelere gelenlere de “isyan”ın yanlışlığını vurgulamıştır. 1925’ te Elazığ’ı işgal eden Şeyh Sait yanlılarından Şeyh Şerif silahlı kuvvetlerine karşı; Hüseyin Doğan dede ve Seyyid Rıza kuvvetleri, Nisan 1925’te taarruz ederek şehirden uzaklaştırarak, Palu’ya doğru sürmüşlerdir...

Dersim bir Zaza veya Kürt isyan değildir. Abdullah Paşa gibi orduda ki bazı generaller ve bölgedeki subaylar ile Celal Bayar'ın ve kabinesi'nin, yanlış politikalarının sonucunda bu durum olmuştur. Seyyid Rıza, Atatürk'e telgraflar çekmiş, görüşmek istemiş, o dönemdeki bazı devlet adamlar, Atatürk'ün çevresindekiler bunu engellemişlerdir. Seyyid Rıza kendiliğinden, güvence alarak teslim olması ve yetkililerin af edileceğini söylemelerine karşın, Elaziğ'da asılmıştır. Verilen sözler tutulmamıştır... Yaş haddini geçmesine karşın alelacele idam edilmiştir...
26 Eylül 1937 tarihli Cumhuriyet Gazetesi, Seyyid Rıza'nın kırk yaşındaki ikinci eşi Besi (Bese, Besek Hanım) Hatun'u şöyle tanımlamakta ve tasvir etmektedir:

Mustafa Kemal

12-09-2006, 09:25 AM

"Besi, genç va güzeldi, tam manasıyla bir dağ dilberi idi.. Besi uzun boylu ve zeki idi.. fettan ve füsunlu dağ güzeli harikulade cesurdu.. Başında gümüş bir tac, açık naziyesini yarım kutur çevreleyen ziynet altunların kenarlarından sarkan parlak siyah zülüfleri, hakikaten Besi'ye hususi bir ihtişam vermiştir. Üzerinde Şam kotnisinden üç etekli bir entari, kısa ve gümüş sırmadan işlemeli bir cepken vardı. Ayaklarında Erzincan kunduraları, başında vücudun kısmi ulyasını tamamen kaplamış ağır ipekten bir puşu taşıyordu... Seyyid'in karısı Ana'dır, ve Anaya Ana olarak bakılır.. Besi'nin bu fıtri ve boyasız güzelliği harikulade keskin bir zeka da inzimam etmişti... En muğlak işlerde derhal Besi'nin zekasına müracaat edilir, ve istifadeye çalışılırdı... Aşiret içinde sayılır bir otorite iktisab etmişti.. Besi, dişi bir kaplanın cesur ve cesaretinde idi.. Seyyid Rıza ve ailesine karşı olanlara ilk kükreyen ve silaha sarılandı.. maktul düşmüştür.”

Gazete öldüğünü yazmaktadır. Konuştuğumuz bazı yaşlı Tunceliler Bese'nin ellili yıllara kadar gizli bir şekilde başka bir adla yaşadığını söylemişlerdir. Hatta Seyyid Rıza’nın güvendiği adamlarından biriyle anlaşmalı nikâh kıyarak karı-koca olmadan Elazığ’da oturduklarını söylemektedirler... Doğruluğuna dair herhangi bir kanıt yoktur. 16 Kasım 1937 tarihli Cumhuriyet Gazetesi; Seyyid Rıza’nın foterli görkemli bir fotoğrafını yayınlayarak, haber olarak da altı kişiyle Elazığ’da idamını duyurur. Bazı gazete ve kitaplarda ise; Seyyid Rıza 16 Eylül'de Elazığ’a getirilir. 10 Kasim 1937'ye kadar mahkeme sürer. 15 Kasım 1937 sabahı, Elazığ Buğday Meydanı’nda idam edild, denmektedir.

Dersim'in büyük dedelerinden, Seyyid Rıza'nin idamını, dönemin İçişleri Bakanlığı Bölge Müfettişi İhsan Sabri Çağlayangil anılarında şöyle anlatıyor. (olay Elazığ'da geçiyor):

“Biz Seyyid Rıza'yı aldık. Otomobil' de benimle polis müdürü İbrahim'in arasına oturdu. Jeep Jandarma Karakolunun yanında ki meydanda durdu. Seyyid Rıza sehpaları görünce durumu anladı .”

- Asacaksınız, dedi ve bana döndü.

- Sen, Ankara'dan beni asmak için mi geldin ?

Bakıştık. İlk kez idam edilecek bir insanla yüz yüze geliyordum. Bana güldü.

Savcı namaz kılıp kılmayacağını sordu. İstemedi. Son sözünü sorduk.

- Kırk liram ve saatim var. Oğluma verirsiniz. Dedi.

Bu sırada Fındık Hafiz asılıyordu. Asarken iki kez ip koptu. Ben, Fındık Hafız asılırken görmesin diye pencerenin önünde durdum. Fındık Hafız'ın idamı bitti...

Seyyid Rıza'yı meydana çıkardık. Hava soğuktu ve etrafta kimseler yoktu. Seyyid Rıza, meydan insan doluymuş gibi sessizliğe ve boşluğa hitap etti:

“EVLADI KERBELAYIK!... BÃHATAYIK. AYIPTIR. ZULÜMDÜR!.. CÃNAYETTÃR !...,, dedi.

Benim tüylerim diken diken oldu. Bu yaşlı adam rap-rap yürüdü. Çingene'yi itti. İpi boynuna geçirdi. Sandalyeye ayaği ile bir tekme vurdu. İnfazını gerçekleştirdi ... Â»

Dersim olaylarına ilişkin bölgede yaptığımız araştırmalarda ve görüştüğümüz yaşlıların değerlendirmesi sonuç olarak çok ilginçtir. Özetle şunları söylemişlerdir:

Atatürk, 1937 yılında Dersim bölgesini ziyarete gelerek, açılışlarda bulunacak ve halkın dertlerini dinleyecekti. Atatürk ile Alevi olan Dersim halkının gönül bağını kesmek için; yörede ki çıkarcı insanlar ve kamu yöneticilerinden bazı provokatörler bu olayları tezgahlamışlardır. Bu olayları Atatürk’e önceden haber veren Seyyid Rıza’nın mektupları da yerine ulaştırılmamıştır. Kurtuluş Savaşı’nda Dersim halkı, Atatürk’ün yanında yer almıştır. İsyan çıkarmasına bir neden yoktur. Olay tamamen bazı çıkar odaklarının ve Kürtçü provokatörlerin ortak planladıkları bir organizasyondur. Yörenin ileri gelenleri Sünniler dahil topladıkları altı bine yakın imzayla; Atatürk, Elazığ’a geldiğinde topluca gidip, Seyyid Rıza’nın af edilmesini isteyeceklerdi. Atatürk’ünde bu işe olur vereceği bilinmekteydi. Bu durumu önceden haber alan bölgenin Asker ve sivil yöneticileri; Seyyid Rıza’yı Atatürk yöreye gelmeden alelacele asmışlardır. Halbuki Seyyid Rıza kendisi gelerek teslim olmuştur ve bunun için de Bölgenin yetkili idarecilerince güvence verilmiştir...

İhsan Sabri Çağlayangil’in anıları yörede anlatılanları ve bölgedeki kamu yöneticilerin olumsuz tavırlarını belgelemektedir.

Seyyid Rıza, Atatürk'e telgraflar çekmiş, görüşmek istemiş, o dönemdeki bazı devlet adamları, Atatürk'ün çevresindekiler, bu girişimi engellemişlerdir. Seyit Rıza’nın tesliminde alınan belgeler ile Atatürk’e yazdığı mektuplar açıklanırsa, kimin ne olduğu ortaya çıkar. Kimin ne olduğu bilinir. O zaman, hep beraber gerçeği görürüz.

Ekim ayı ortalarında (söylenen kesin olmayan tarihlere göre: 5/15 Eylül); Seyit Rıza Erzincan’dan Elazığ’a götürülüp, Dersimli toplam 58 kişi askeri mahkemede isyana teşvikten ve bu isyana katılmaktan dolayı yargılanır. 14 gün süren yargılama sonucunda, 15 Kasım’da mahkeme biter: 14 kişi beraat eder. Seyit Rıza da dahil 7 kişi idama, 37 kişi ağır hapis cezalarına mahkum edilir. 15 Kasım’da, Seyit Rıza ve altı kişi Elazığ Buğday Meydanı’nda şafakla birlikte infaz edilirler. Bu altı kişi, Seyyid Rıza’nın oğlu Resik Hüseyin, Kamer Ağa’nın oğlu Yusufanlı Fındık, Şeyhan reisi UsÃª Seydi, Demenan reisi Cebrail veya oğlu, Kureşanlı Hasan ve Haydaranlı Kamer Ağa’dırlar...” İdamdan sonra cenazeleri dar ağaçlarından indirilerek, Elazığ sokaklarında halka teşhir edildikten sonra yakılır...

Dış gelişmeleri ve siyasi olayları gören, Seyit Rıza kendiliğinden, güvence alarak teslim olması ve yetkililerin af edileceğini söylemelerine karşın, yasalar gereği yaşlı olmasından infazın uygulanamayacağı hükmüne karşın, yaşı küçültülerek, 15 Kasım 1937'de "86 Yaşında" Elazığ'da 45 gün (gün olarak bazıları daha fazla olduğu söylemektedirler) tutulduktan sonra, Abdullah Paşa'nın emri üzerine, buğday pazarı meydanında asılmıştır. Namertlik göstererek, verilen sözler tutulmamıştır. Seyit Rıza’nın asılacağını duyan, altıbine yakın serdengeçti, intihara gidecek insan, kefeni simgeleyen beyaz köynek (yakasız işlik-gömlek) ve beyaz tuman (kopçalı-uzun don) giyerek, Elazığ'ın çevresini sarmışlardır. İl çevresinde toplanan, tahmini 6000 kişilik beyaz giysili Dersimli’den korkularak ve Atatürk’ün affından da çekinilerek idam edilmiştir.

Algıladığımız biçimiyle; Seyit Rıza dar ağacına idama giderken, Alevliği savunmuştur ve son söz olarak da; İmam Hüseyin’in Kerbela’da direnip şehit edilmesi ile kendi idamını özdeşleştirerek (ya da devamıymış gibi belirterek) tanık bulunanlara bağırarak anlatmıştır...

6. DERSİM FACİASI:

“Seyit Rıza, Erzincan'da kendi isteğiyle teslim olmuştur. (Bazı söylencelere göre kaçma girişimi yoktur. Kendi kararıyla Erzincan jandarmasına teslim olmuştur. Bir başka görüşe göre ise, Erzincan valisi aracılığıyla görüşmeye çağrıldığı Erzincan’da beraberindekilerle birlikte tutuklanır. Bazı yaşlılara göre ise de, gittiği Pülümür yöresinde ihbar edilip yakalatılmış ya da bu ihbar üzerine gidip teslim olmuştur. Kaynaklarda Eylül’ün 5‘inde veya 10‘unda yakalandığı yazılıdır. Seyit Rıza’nın yakalandığı haberini 13-14-15 Eylül tarihli Tan, Kurun, Ulus gibi gazeteler vermektedir. Yakalanışına ilişkin ilk haber 13 Eylül tarihli gazetelerde çıkar. Basında yetkililer ondan “Dersim’in en ileri ve son sergerdesi” diye söz ederler...)”

Tesliminde, Genel Müfettiş İzzettin Paşa kendisine Seyyid Rıza olup olmadığını sorduğunda "Ben Dersim'li Rızo'yum" der, ve "Dersim'de her meşe altında ve her dağ başında binlerce Rızo vardır. Şu halde siz hangi Seyyid Rıza'yı arıyorsunuz?" konuşmasına devam eder...

Mustafa Kemal

12-09-2006, 09:26 AM

Seyit Rıza, 1937 yılının Ekim ve Kasım ayÂ¬larında Elazığ'da 58 arkadaşı ile birlikte yargılanmıştır... Seyit Rıza'ya isnat edilen suç; “Dersim halkını isyana teşvik etmek ve bu isyana fiilen katılmak.” Mahkeme böyle diyordu... 15 Kasım'daki son oturumda Seyit Rıza da dahil 11 kişi idama, 33 kişi ağır hapis cezalarına çarptırılır; 14 kişi de beraat eder. İdama mahkum edilenlerden dördünün cezası ileri yaşlarından dolayı otuzar yıl hapis cezasına çevrilir, geri kalan yedi kişinin idam cezası ise aynı gün (15 Kasım 1937) infaz edilir. YedilerÂ¬den biri de Seyit Rıza'dır. Seyit Rıza, duruşmalar sürecinde de ve infazın yapıldığı sırada da en küçük bir yılgınlık ya da pişmanlık göstermez. Tam tersine oldukça inançlı ve cesur davranır. Onun bu tutumu saygınlık kazandırır...

Kendi anılarında, eski Emniyet biriminde-çeşitli yerlerde vali olarak görev yapan, eski senatör-eski senato başkanı-eski çalışma ve en çok eski dışişleri bakanlığı yapan-eski cumhurbaşkanı vekilliği görevlerinde de bulunan İhsan Sabri Çağlayangil (1908-1987); Seyit Rıza'nın infazdan hemen önceki ve infaz sırasındaki son anlarını şöyle anlatır: "Son sözünü sorduk. 'Kırk liram var saatim var. Oğluma verirsiniz' dedi...Seyit Rıza'yı meydana çıkardık. Hava soğuktu ve etrafta kimseler yoktu. Ama Seyit Rıza meydan insan doluymuş gibi sessizliğe ve boşluğa hitap etti: '...' dedi. Benim tüylerim diken diken oldu. Bu yaşlı adam rap-rap yürüdü. Çingene'yi itti. İpi boynuna geçirdi. Sandalye’ye ayağı ile tekme vurdu infazını yaptı. İhtiyarın bu cesaretini takdir etmekten kendimi alaÂ¬madım. Asabım çok bozuldu. Emniyet Müdürüne 'Ben üşüdüm otele gidiyorum' dedim"...

Dersim Harekatı sırasında; Celâl Bayar (Mahmut Celal Bayar 1883 - 1986)'ın Başvekil ve Mareşal Fevzi Çakmak (1876 - 1950)'ın Genelkurmay Başkanı bulunduğunu anımsatmak gerekir. O günkü vahşette, 50.000 civarında insan; mağaralarda – yarlarda – kovuklarda - bayırlarda – derelerde – ormanlarda - tarlalarda öldürmüştür. 1937-38 Dersim olaylarının, meydana gelmesinin temel olarak, iç ve dış iki ana sebebi vardır:

a. Dersim direnişinin içsel nedeni: Kabile-Aşiret çekişmeleri ve çatışmaları, vergi vermeme, askere gitmeme (Osmanlılar bu bölgedeki insanları, askere almıyordu, bu alışkanlıklar Cumhuriyet sonrası da devam etmiş), yöredeki başıbozukluk, soygun ve çetecilik sonucu, olaylar mecrasından çıkmıştır. Bölgede cirit atan yerli ve yabancı ajanlar, gammazcı, müzevir, ihbarcı ve ispiyoncu takımı, her olayı abartarak vermişler. ortamı kaosa çevirerek, kızıştırmışlardır. Diğer yandan ise; Alevilere verilmeyen haklar ve inancına baskılar, cehalet, bu duruma tuz-biber ekmiş, gerekli ortamı hazırlamıştır. Kolluk Kuvvetlerinin yöredeki şiddet uygulanası, kadın ve kızlara tecavüz olayları da kıvılcım olmuştur...

Bu ve benzeri nedenlerle: “25 Aralık 1935‘te Tunceli Kanunu çıkarılır. Bu kanunla birlikte Dersim’in adı Tunceli olarak değiştirilir. 6 Ocak 1936’da daha önce, Birinci Genel Müfettişlik kapsamında bulunan Elazığ, Tunceli, Erzincan ve Bingöl’ü içeren Elazığ merkezli, Dördüncü Genel Valilik kurulur. Bu genel valiliğin başına Dersim Valisi ve Kumandanı sıfatıyla Abdullah Alpdoğan (Korgeneral Abdullah Alpdoğan, sınırsız yetkilerle Dersim’e tayin edilir) atanır. Elazığ’da İstiklal Mahkemesi adı verilen bir askeri mahkeme kurulur. Tunceli Kanunu’nun geçerlik alanı sadece Dördüncü Genel Valilik kapsamına giren illerle sınırlı kalmaz;. Sivas, Malatya, Erzurum ve Gümüşhane illeri de bu kanunun geçerlik alanına dahil edilirler. Böylece Tunceli Kanunu merkezi Dersim olmak üzere Kızılbaşlarla yerleşik tüm sahayı kapsamına alır. Alpdoğan, 1936‘da Dersim’in Amutka, Pulur, Karaoğlan, Sin, Haydaran, Danzig ve Burnak gibi stratejik merkezlerinde askeri karakollar inşa ettirmeye başlar...”

“Tunceli / Dersim’e karakol yapımına başlanır.Ama, bu girişime halk karşı çıkar. Burada kadınlara-kızlara tecavüz edilerek, katledilir. Bu olaylar, tansiyonu yükseltir... 21-22 Mart 1937 gecesi, karakollar basılır... Bir süre sonra ordu güçleri ile çatışmalar başlamıştır. Erzurum ve Erzincan kolorduları bölgeye sevk edilirken, Diyarbakır 7. Kolordu Uçak Karargahı’nı Elazığ’da konuşlandırdı...”

“Alpdoğan, daha önceden satın aldığı Rayber’i bu arada devreye sokar. Rayber, on beş gün boyunca direnişe katılır. Bu durum bir güven ortamı yaratır. Dersim kuşatma altında askeri operasyonlar sırasında, 26 Nisan 1937 günü Seyit Rıza’nın oğlu Bıra İbrahim (Bava), babası adına askeri harekatın durdurulmasını talep etmek üzere gittiği Elazığ dönüşünde, Hozat-Kırğan köyü-Deşt’te misafir olduğu evde uyurken Alpdoğan’ın adamı, İstihbarat şefi Binbaşı Şevket’in adamı tarafından öldürülür... Alpdoğan’ın ajanları dolayımıyla aşiretlerarası kavgaları körükler, Seyit Rıza’nın yeğeni Rehber ve adamları da provokatörlük yaparlar. 9 Temmuz 1937’da Alişer eşi Zarife ile birlikte, Rehber ve çetesi tarafından öldürülür. Kesik başları Elazığ’daki “Dersim Fatihi” Abdullah Alpdoğan‘a yollanır...”

“... 9 veya 28 Ağustos 1937’i olayı gösteriyor ki: Bahtiyarlı Şahin Ağa söğüdün gölgesinde (uyurken) dinleniyordu. Süt kardeşi (üvey kardeşi Pırço oğlu), Lılo Hıdır; Şahin Ağa’nın uykusunun derin olduğunu biliyordu. Abdullah Alpdoğan tarafından satın alınan Lılo Hıdır, Şahin Ağa’yı kafasına bir kurşun sıkarak öldür. Ardından kafasını keserek, gövdesinden ayrılan başı, Hozat’a götürüp, Ordu’ya, kumandanına teslim edilir... 17-18 Ağustos’ta ise, Seyit Rıza’nın büyük oğlu Şeyh Hasan, üç torunu ve bin kişi katledilirler....”

Olaylar öncesi, Seyit Rıza hükümete, Alevi oldukları için yapılan zulme ve baskıya karşın şöyle demiştir: “... Şayet hükümet, hizmet ve sadakatımızdan şüphe ederse, âbâ vÃ» ecdadımızın eskiden (geldikleri yukarı Türkistan-batı Türkistan, bugünkü Kazakistan’ın Türkistan eyaleti), Horasan Vilayeti’ne bütün mensubunu Aşiretimizle hicret etmeğe, himmet buyursun ...” Bu sözler tarihi bir gerçeği de ifade etmektedir...

Bölgede araştırma yapan o zamanların Yzb. olan, Em. Jan. Yb. Nazmi Sevgen’in daha sonra yazdığı, şu iftiraları da olayların vahametini gösteren iyi bir örnektir:

“Kızılbaş kadın, dilediği ve sevdiği bir erkeği (oynaş) veya (gündüzlü) tutar. Bu, kadının, haftanın bir gününde (gece değil) gündüzlü tuttuğu erkekle beraber kalması, onunla (oynaşması) demektir... Kızılbaşlıktaki bu adet, eski Türklerin (altın ışık telakkisi) arasında bir münasebet ve kardeşlik vardır...” (Zazalar ve Kızılbaşlar; Coğrafya-Tarih-Hukuk-Folklor-Teogoni, Ank. 1999, Kalan Yay. s.206) Garabet şundadır, Devletin resmi görevlisi Nazmi Sevgen bunu yaparken Türklüğe büyük hizmet verdiği kanaatindedir. “Merd-i Kipti şecaat arz ederken sirkatini söyler”, atasözü, Nazmi Sevgen ve günümüzdeki bazı araştırmacı-yazarlara da uygundur. Sevgen; Kızılbaşları Türklüğe ulamaya çalışırken hem Kızılbaşlara, hem de Türklük mevhumuna hakaret ettiğinin farkında değildir. Türkiye’de yayınlanan bu kitaba ve Almanya’da yayınlanan AABF’nun “Alevi Araştırmaları” adlı dergisindeki makaleye, dipnot koymadan yayınlayanlar ise, her halde kör ve ya beyini dumura uğramış insanlardır...

Mustafa Kemal

12-09-2006, 09:28 AM

Bu olayda da görüldüğü gibi, T.C. Devletince; Alevi Kimliği resmen tanınmayarak ve iftira edilerek, yasal ve meşru zemine oturtulmaması, çeşitli provokasyonlarla olaylar gerekçelendirilerek, beli odaklarca bilerek körüklenmiştir...

b. Dersim direnişinin Dış Sebepleri: Osmanlıların son döneminde, ABD, İngiliz, Fransız ve Rus istihbarat raporlarında ve diğer belgelerinde, Ermenîlerin bu devletler lehine çalıştıklarına, ajanları olduklarını belirten çok sayıda kayıt var. Yine, Ermenîlerin, misyonerle birlikte, Alevilerin içlerinde çalıştıklarına dair belgelerde var. Dersim olayları öncesinde de, bölgede çok sayıda ajanın ve misyonerin faaliyetleri etkili olmuştur. Bu durum özet olarak:

Birinci Dünya Savaşı yenilgisi sonrası; Osmanlı Devleti’nin eyaleti olan, Suriye-Lübnan ve bugünkü Hatay G.Antep-Adana-K.Maraş-Mersin gibi yerler, Fransızlar işgal eder. Suriye’deki Ansariler dağına (eski Cabal Lukkam) delâlet eder; Ã‚si nehrinin garbında (batısında) eski Lazikiya livâsı (sancağı, vilayeti) olup, cenup (güney) kısmında büyütülmüş ve 1920’den başlayarak burada bir Alevi devleti kurulmuştu. Alevilik konusunda propaganda amaçlı, kitaplar ve binlerce makale yazılmıştır.1933 sonunda nüfusu 334.173 olup, bunun 213.066’sını Alevi-Nusayriler teşkil ederdi. İstiklal Savaşıyla, Fransız işgalinden güney bölgesindeki İller kurtulunca, Fransızlar bu kez de, bugün merkezi Tunceli ili olan, Dersim Bölgesindeki aşiretleri karıştırır.

Fransa’nın Hatay’ı içine alan bir Alevi Devleti kurma girişimi ve ajanları vasıtası ile Dersim olayları öncesi ve sonrası kışkırtması, bu olayın ana dış nedenidir. Fakat bu durumu gören ve bilen, Seyit Rıza’nın isteyerek teslim olması, Fransa’nın bu oyununu ve hesabını bozmuştur. Sonuçta; Hatay’da anavatana bağlanmıştır...

Dersim olaylarındaki vahşette; Türk-Zaza-Kürt-Ermeni kökenliler ve diğer ırklardan insanlarda ölmüştür. Dersim olaylarındaki vahşette sadece, öncü-yönetici konumda olan, Alevi-Kızılbaşlar ölmemiştir. Zerdüşt ve Hıristiyan inançlı insanlarda ölmüştür. Bu iş, devrin başvekili Celal Bayar ve birkaç bakanın yaptığı işgüzarlık ve el çabukluğudur. Üst düzeyde ki bazı faşist yöneticilerin ve yerel bazı faşist idarecilerin, zalimliği ve namussuzluğundan; binlerce masum insanı, yalnızca inançları farklı olduğu için, acımasızca katletmiştir. Bu olay bir soykırım değildir, ama insanlık suçudur...

7. SÜRGÜN VE ZORUNLU İSKAN:

Uygulama; ilk etapta, 11/12 Haziran 1938‘den 10 Ağustos 1938‘e kadar sürer. İç Dersim’in neredeyse tümü; (Kutudere-Kırmızı Dağ-Sin ve Halvori, kuzeyindeki Haçılı Dere hattından-Mercan Dağları eteklerindeki Karacakale’ye kadarki bölge) ile Koçan Aşiretleri’nin bölgesini (Ali Boğazı ve çevresi) boşaltma girişiminin yapıldığı 11/12 Haziran’da başlar. 1937 direnişine katılmamış olan; Kör Abbasanlı, Bal Uşağı, Keçel ve Koçan Uşağı gibi aşiretlerin çetin bir direnişine yol-açar. Bu direnişler özellikle, 22 Haziran’dan itibaren toplu kırımlar yoluyla bastırılır. 1938 yılının en önemli olayı; adını Dersim’in Laçin aşiretinden alan, ünlü Laç Deresi’nde cereyan eder. Laç Deresi’ndeki çarpışmaların en şiddetlisi ise, 19-24 Temmuz arasına rastlar...

Daha sonraki, sürgün ve iskan planı uygulaması; 10 Ağustos 1938‘den 31 Ağustos 1938‘e kadar gider. Bu aralıkta boşaltılmış bulunan bölge halkı ile diğer bölgelerden ayıklanıp toplananlar, Batı Anadolu’ya önceden saptanmış yerlere nakledilir. Sonuç olarak; Dersim sürgünleri esas olarak, Jandarma Umum Kumandanlığı’nın Dersim adlı kitabı’nda görüleceği gibi, bu durum önceden planlı hazırlığın bir parçasıdır. Bu kitap kaynak olarak MAH (1927’de kurulmuş Türk istihbarat teşkilatıdır. 1965 yılında adı MİT olarak değiştirilmiştir.) Raporu ve Birinci Umumi Müfettişlik raporlarına dayanır. Harekat bittikten sonrada fiiliyata geçilir. Sürgün ve iskan edileceğine ilişkin olarak; yaklaşık doksan Aşiretten 347 önde gelen ailenin (3470 kişi) Batı’ya ve Trakya’ya sürgünü; bunlardan 72 ailenin Tekirdağ’a, 38 ailenin Edirne’ye, 56 ailenin Kırklareli’ne, 65 ailenin Balıkesir’e, 73 ailenin Manisa’ya ve 34 ailenin de İzmir’e iskanı önerilir. Eylem gerçekleşir. Saptamamıza göre; bazı aileler de tek tek Karadeniz-Ege-İç Anadolu-Marmara Bölgelerinin il ve ilçelerine sürülür...

8. TEVHİD DUAZI VE HALVORU VENK KİLİSESİ İLE SEYYİD RIZA’NIN ÖYKÜSÜ:

Taçlama Duvazimamı denilen ve "Bugün Pir bize geldi / Gülleri taze geldi / Önü sıra Kanber'i /Ali’yel Murtaza geldi / ..." sözleri ile başlayan tevhit deyişi / nefesi; Cemlerde 7 mısralık "lâ İlâhe İllâllah" ilahisiyle vecd ve huşu içinde ritimli ve rütelli koro halinde, "toplu tapınma ayini”nde 3 kez Secde’ye varılmak suretiyle, zakirlerin duazı çalıp söylerken, bacılar ve sofularda toplu olarak terennüm ederek iştirak ederler ve Ayn-ı Cem böylelikle icra edilmiş olur. Sonunda dede bir gülbank (dua) okur... 25 kıta olan Duaz söylenirken 25 kez de ilahi bölüm tekrarlanır...

Duaz, nefes, deyiş, samah; Alevi toplumunda bağlama eşliğinde sesli ve sazlı söylenerek beli bir seremoniden sonra, ritüellerle ibadetler eda edilir. Ayin-ı Cem ve İrfan meclislerinin dışında bu tip deyişler / şiirler söylenmez ve günah addedilir. Bu şiirlerin ilahiler gibi bir kutsiyeti vardır. Bu şiirlerin özelliği:

Birincisi içindeki kutsal sözler ve masum-u pak veliler ile uluların adlarının geçmesidir.
İkincisi içinde taşıdığı Kuran mealleridir ki, dua yerine geçer ve bu sözlerle semaha durulur, secdeye inilir, ibadetler yapılır...
Üçüncü özeliği ise, şiirin içinde İmam Hüseyin gibi zatlara yakılan ağıtlardır ki, matemi ifade etmektedir. Bu nedenle de; duazlar, nefesler, deyişler, samahlar, mersiyeler farklı işlev ve özelliklerinden dolayı türküler, bengi, maya, barak, bozlak, halay, horon vs. gibi ezgilerden ve oyun havalarından ayrı olup zevk ve eğlence aracı değildir...

a) Araştırmacı-yazar Sadeddin Nüzhet Ergun; Tevhid Duazı için: "Bu manzumenin, Kul Himmet’e mensup bir derviş tarafından yazılmış olması muhtemeldir." Demektedir ki, bizde bu görüşe katılıyoruz. Bazı araştırmacılar da bu duvazimamın Kul Hüseyin’e ait olduğunu belirtmektedirler. Biz, bu duvazın; Şeyh Hasan Ocağı mensubu bir ozan-dede'ye ait olduğu kanısındayız. Çünkü Şeyh Hasan Köyü kurulduğundan, bugüne ünlü dedeler ve ozanlar yetiştirmiş ve Tevhid Duvazı’nıda bugüne dek orijinal haliyle getirilmiştir...

"Kızıl Deli tacımız / Şeyh Ahmet mirâcımız / Karaca Ahmed gözcümüz / Yalıncak duacınız." Ve "Kul Himmet üstadımız /..." dizelerinde geçen Kızıl Deli (Seyyid Ali Sultan)'nın ocağı, Malatya'nın Fethiye Beldesi'nin Tenci mezrasında bulunmaktadır. Alevilikte miraç olayı; görülme, sorulma, aklama, tarık altından geçme ve kırklar cemi ritüellerinin yapıldığı bir ibadet seremonisidir. Duvazda geçen Şeyh Ahmed de mürşidlik makamını temsil eden, Hz. Muhammed’in vekili olarak postta oturan torunlarından, Şeyh Ahmed Dede’yi (Şeyh Ahmed Tavil’i halkın betimiyle Ahmet Yesevi’yi) ifade etmektedir.

Mustafa Kemal

12-09-2006, 09:29 AM

Bilindiği gibi gözcülük makamı da “Karaca Ahmed”indir. Bu şiiri yazanın ve cemde söyleyenin de Üstadı, Safevi soylu dede, Kul Himmet’tir. Bölgede yaptığımız araştırmalarda "Yalıncık Abdal" adında bir ozandan bahsedilmektedir. Kuvvetle muhtemel bu düvaz "Yalıncak Abdal"a aittir. Kış yaz yalınayak gezen ve üstünde beyaz bir entari bulunan "Yalıncak", sırtında bir beyaz torbası ve elinde de uzunca bir sopası vardır. Köy köy dolanıp dilenen (döşüren) Yalıncak, irticalen deyişler söylemekte ve saz çalmaktadır.Tunceli bölgesinde, bu biçimde olan Şeyh Hasanlı Dedelerin bir bölümünün cemlerde aşıklık-zakirlik yaptığı da söylenmektedir. Bu tip giyiniş ve döşürme anlayışı, Kalenderi / Abdal geleneği bölgede 1960 yıllarına değin devam etmiş; bizim de şahit olduğumuz bu tipte oldukça çok derviş ve ozan vardı. Bu gezginci mistikleri ve dervişleri, Paulicienlerde ve Boğomillerde de görmekteyiz ve "Torbesi" denmektedir. Bölgemizde de bu gezgin dilencilere ve halk aşıklarına "torbacı" denmektedir. İşte böylesi bir mistik - sofistik anlayıştaki bölgede “Yalıncak” mahlaslı bir ozanın çıkıp, “tevhid duvazı” nefesi / deyişi söylemesi doğal bir sonuçtur. Bölgede Duvaz şöyle başlayıp bitmektedir:

“Pir bugün bize geldi,

Gülleri tazeledi

Önü sıra Kanber'de

Ali’yel Mürtaza geldi

(...)

Kızıl Deli tacımız

Şeyh Ahmed miracımız

Karaca Ahmed gözcümüz

Kul Himmet üstadımız

YALINCAK duacınız

Bunda yoktur yadımız

Şah-ı Merdan aşkına

Hakk vere muradımız”.

Her kıtadan sonra tekrarlanan tevhid ilahisi dizeleri de şöyledir:

“Allah Allah!... İllallah!..

Hakk Lailahe illallah!..

Ali Mürşid, Güzel Şah!..

Eyvallah Şahım, Eyvallah!..”

Sonuç olarak: Ulu pir, Şah İsmail; Anadolu'da Türkmen Oymaklarını ve Dede Ocaklarını kendi saflarına çekmek (Kızılbaş Devleti) için; Pir Sultan Abdal’ı ve Kul Himmet’i görevlendirdiğini biliyoruz. Muhtemelen Kul Himmet’te talibi olan ‘Yalıncak Abdal’ı Dersim yöresinde propogandist olarak görevlendirmiş olabilir. Şeyh Hasan Köyü’nde de böylesi bir “Tevhid Duazı” Cem Töreni’nde söyleyerek günümüze dek gelmiş olasıdır...

b) Tunceli’nin Halvoru Köyü’nün yakınında bulunan, Ermenilere ait Venk Kilisesi’nde İmam Hüseyin’in Mührü yüzüğü takılı kesik parmağının altın bir kutu içinde saklandığını tüm yörede ki yaşlılar anlatılmaktadır. Yaşlılardan yüzüğün öyküsünü dinledik. Rivayete göre; bugün harabe halinde olan Venk Kilisesinin keşişlerinden biri, Şam’a alışverişe gider. Kerbela’da şehid edilen, İmam Hüseyin’in başı mızrağa takılı olarak şehirde, Yezid’in askerlerince gezdirilmekteymiş. Halkın feryad-ı figanına dayanamayan keşiş ve aynı zamanda, Hz. Muhammed’in torununa yapılan zulümden hicap duyarak; Emevi Hükümdarı Yezid’e çıkarak (halifelik kurumu fiilen Emevi iktidarı ile ortadan kalkmıştır, bundan sonra halife olanlar ünvandan başka bir şey değildir), İmam Hüseyin’in kesik başını altın karşılığı satın almak ister. Yezit de yüklü bir torba altın karşılığı, İmam Hüseyin’in başını satar. Keşiş, İmam Hüseyin’in başını altın bir kutuya koyarak, Tunceli’deki Venk Kilisesi’ne getirir ve saklar. Bu kutu güneş gibi parlayarak, gece-gündüz bulunduğu odayı aydınlatırmış. Kutunun bulunduğu oda, yöredeki Alevilerin de ziyaretgâhı olur. Diğer bir rivayete göre ise; Keşiş sadece İmam Hüseyin'in mühürlü yüzüğünün bulunduğu kesik parmağını satın alarak, bir altın kutuya koyarak getirir. 1915 yılına kadar bu kilisede saklanan kutudaki İmam Hüseyin’in parmağı; "Tehcir Olayı"ndan dolayı, kilisenin papaz veya keşişlerinden biri, Seyyid Rıza'ya giderek bu kutuyu ve kıymetli eşyaları teslim eder...

1937’de Ankara’ya getirilen, Seyyid Rıza’nın eşyalarının bazılarının listesini o günkü gazeteler vermektedir. Kurun, Cumhuriyet, Ulus, Haber gibi gazetelerin 30 Haziran 1937 ve 8-11 ikinciteşrin 1937 tarihli nüshalarında da yer almaktadır. Bölgede o zaman, Seyyid Rıza ile birlikte olmuş yaşlılarla yaptığım görüşmelerde; bu eşyalardan başka, Şeyh Hasan Ocağına ait çok sayıda el yazma kitaplar, soy kütüğü (şecere), tarikat kütüğü (sülükname), fermanlar, hüccetler, beratlar, yolizinnanameleri, icazetnameler ve çeşitli belgeler, Harzemşahlar’a ve beylerine ait belgeler, el yazma kuran ve inciller, Selçuklu Sultanı Alaeddin Keykubat dönemine ait aşiretlere verilen vesikalar da alınarak Ankara’ya götürüldüğünü belirtmektedirler...

Tevhid Duazı'nin; İmam Hüseyin'in yüzüklü parmağı, keşiş ve oğulları, söylencesi ve düvazimamın yazılış öyküsü, yazanın kimliği ve inanç motifleri bölgedeki Alevilerce, deyişte ki gibi algılanarak günümüze değin gelmiştir. İnanç ve iman ötesinde elimizde belgeler yoktur. Seyyid Rıza’dan alınan belgeler gün ışığına çıkarıldığında gerçekler de aydınlanacaktır. Şimdilik anlatılanlara inanmak zorundayız. Keşişe sattığı İmam Hüseyin’in başı ya da kesik parmağından dolayı pişmanlık duyan Emevi Halifesi Yezit; geri almak için, Venk Kilisesi’ne tebdili kıyafetle askerlerini gönderir. Keşiş; İmam Hüseyin’in başı diye, sıra ile bir oğlunun başını keserek kutuya koyar ve askerlere verir.Yezit’e götürülen baş, İmam Hüseyin’in başı olmadığı anlaşılınca, tekrar askerleri Venk’e gönderir. Keşiş; tek tek yedi oğlunun başını her defasında keserek Yezit’e gönderir. Yine, İmam Hüseyin’in başı olmadığını anlayan Yezit; son kez vermediği takdirde, Keşiş’in başının vurularak getirilmesini emreder. İmam Hüseyin’in başını vermeyen Keşiş yedi oğlu ile kendi başından da olur. "Tevhid Duazı"nda bu olay şöyle geçmektedir:

“(...)

Dökerim göz yaşını

Bak Mevla’nın işini

Kurban eyledi Keşiş

Yedi oğlunun başını

Keşiş kurban eyledi

Kâfirler kan eyledi

Gökten indi melekler

Yerde figan eyledi

Figan eyler Melekler

Kabul olsun dilekler

Yezid bir derd eyledi

O dert beni helâkler.

(...)”

9. SONSÖZ:

Toplumsal etik-ahlak kurallara göre davranan, doğruları gören ve söyleyen, bir insan; eğer çıkarlarına göre hareket etmiyorsa, Seyit Rıza’yı ve Dersim olaylarını vicdani olarak değerlendirir. Siyasi ve kişisel hırslarla ve kişisel çıkara alet edilerek olaylar yoruma tabi açıklanırsa, tasvip edilemez bir ahlaksızlıktır. Kesin kes karşı çıkılmalıdır. Birinci Dünya Savaş sonrasında, Osmanlı devletinin, son kalıntısı üzerinde; Türkiye doğmuştur. Türkiye bir ırk esasına değil, ortak toprak bütünlüğü ve millet olma birliği esasına göre kurulmuştur. 1937-38 olayları, Osmanlılar dönemi, Kızılbaş kırımlarının bir devamıdır. Belgelere, bilgilerime ve gözlemlerime dayanarak; bu olay, etnik bir temizlik değildir. Direnişe ister katılsın isterse katılmasınlar, yöredeki olaylar bize gösteriyor ki, kırım, bir sindirme ve baskıdır. Direniş ise, geleneksel bir Alevi mücadele yönteminden başka bir şey değildir. Bir insanlık suçu olan, 1937-38’de yaşanan feci olayların durumu, objektif saptanarak, tarihçi ve bilim adamlarınca gün ışığına çıkarılmalıdır...

Dersimlileri (burada Tuncelililer ve uzantıları kastedilmektedir), tarihte bir arada tutan temel şey; Alevilik İnancı olmuştur. İşte, bu gerçeği göz ardı ederek, siyasi düşüncelerimize, etnik yapımıza, sosyal konumumuza göre davranarak birlik ve beraberliği bozmamak gerekir.

Türkiye Cumhuriyeti kurulurken, çoğunluk kavimleri olan,Türk-Türkmen adından hareket edilmiş olmasına karşın, ırkçılık ve ümmetçilik gibi bir ayırım yapılmamıştır. “Türk Kültür Kimliği” geni alışımından yola çıkılarak, “T.C. Vatandaşlığı ve Atatürk Milliyetçiliği” kavramıyla özgür ve eşit yurttaşlık bilinciyle anlamlandırılmıştır. Sonuç olarak diyebiliriz ki; bir nevi ortak "ANADOLU'lu KİMLİĞİ" yaratılmıştır...

Kaynak:İsmail Onarlı
==============

NOT: Yararlanılan Makaleler, Kitaplar, Kişiler 2000’in çok üzerinde olduğu için, dipnot olarak kaynakça verilmemiştir...

polata

12-09-2006, 10:43 PM

İsmail Onarlı'nın bu araştırma yazısını aktardığın için teşekkürler...

fataLibra

21-03-2007, 12:13 AM

Eğer Seyyid Rıza'nın mektupları Atatürk'e ulaşsaydı da Seyyid Atatürkle görüşseydi "Acaba Dersim'e Tunceli demek gerekir miydi?" diye düşünüyor insan. Kader çok garip bir olgu.

Tijda

21-03-2007, 01:44 AM

Varolasin güzel Can, harika bi yazi aciklamissin- Seyid Rizanin yeri her Dersimlinin yüreginde cok farklidir.
Tekrardan tesekkürler :)

astokomlu

03-05-2007, 06:51 AM

Mezarı dahi belli olmayan Seyid Rıza'nın bu ülke için, Alevi halkı için fedakarlıklarını görmezlikten gelmek insanfsızlıktır, vicdansızlıktır..

Seyid Rıza'ya eşkıya diyen karanlık zihniyet birgün kendi yaptıklarından utancaktır..

şuan da ailesi Seyidimizin Külleri Nerede ismi ile bir kampanya bşlattı ve Seyid Rıza'nın mezarını arıyor..

detaylar için ;

http://www.alevilerizhaber.com/index.php?option=com_content&task=view&id=85&Itemid=91 (http://www.alevilerizhaber.com/index.php?option=com_content&task=view&id=85&Itemid=91)

ve

http://www.alevileriz.org/showthread.php?t=24847 (http://www.alevileriz.org/showthread.php?t=24847)

saygılarımla..

yolahürmet

03-05-2007, 07:20 AM

Seyid Rıza’nın cesedi sonradan bir ziyaret yeri olmasını önlemek için yakılarak, külleride bilinmeyen bir yere gömüldü. Dönemin Emniyet Müdürü olan daha sonra da Adalet Partisi Dışişleri Bakanlığı yapan İhsan Sabri Çağlayangil Seyid Rıza'nın idamını anılarında şöyle anlatmaktadır;

"Meydan doluşmuşçasına, boşluğa şöyle seslendi: ‘Evladı Kerbalayıh. Bı hatıyh. Ayıptır, zulümdür, cinayettir’, dedi. Benim tüylerim diken diken oldu. Bu yaşlı adam rap-rap yürüdü. Çingene'yi itti. İpi boynuna geçirdi. Sandalyeye ayağı ile tekme vurdu, infazını yaptı."

Bu idamı ve Dersim Katliamı'nı yapan zihniyete sed hezaran lanet olsun.

Yezid'in kırıntıları O'nu yakıp küllerin atıyor bilmiyor onun küllerinin her bir zerresinden bir Seyid Rıza doğacağını.

yolahürmet

03-05-2007, 07:23 AM

İsmail Onarlı'nın araştırmasına gelince de taraflı bir araştırma olmuştur.İsmail Onarlı'nın araştırması da bu olur ama yine de ellerine sağlık

A.adar

03-05-2007, 07:32 AM

Ma onun bir sözunu hatırladım(ez son ji rıza ma bine her kemera dersimde rız wejine) beni astiniz ben bir rızayım ama dersimin her taşın altında bir rıza var

kızılırmak

03-05-2007, 07:45 AM

yolahürmet

03-05-2007, 07:52 AM

bugün Sunni bir arkadaşım ile konuşurken Seyit Rıza'dan konu açılmıştı arkadaşım bana şu soruyu sordu Seyit Rıza bir alevi dedesiymiş dedi neden Pir Sultan Abdal gibi asılırken sır olmamış?

Güzelcan Alevi inanç biliminde dört kapıyı biraz biliyorsan bunu da bilmen lazımki biz şuan hakikat çağındayız maarifet çağında değiliz o yüzden böyle kerametler bekleme ve de pirlerimiz asılırken sır olacak diye bir kural mı var Alevilikte ? Yanlış anlama ama sorun biraz tuhaf geldi bana kızılırmak can.

polata

03-05-2007, 07:59 AM

Mezarı dahi belli olmayan Seyid Rıza'nın bu ülke için, Alevi halkı için fedakarlıklarını görmezlikten gelmek insanfsızlıktır, vicdansızlıktır..

Seyid Rıza Alevi halkı için mi yoksa Alevi Kürt/Zaza halkı için mi ya da Şeyh Sait ayaklanmasındaki nedenlerin benzeri için mi kendisini feda etmiştir?

Seyid Rıza'nın Şeyh Hasan ocağına bağlı olduğunu ve bu ocağın ve de bu ocak ile aynı kökene dayana Şeyh Ahmet ocağının destek vermemsi konularını düşünmek gerekir.

polata

03-05-2007, 08:01 AM

İsmail Onarlı'nın araştırmasına gelince de taraflı bir araştırma olmuştur.İsmail Onarlı'nın araştırması da bu olur ama yine de ellerine sağlık

Daha iyi bir araştırmayı sizden bekliyoruz sn. yolahürmet.

yolahürmet

03-05-2007, 08:03 AM

Daha iyi bir araştırmayı sizden bekliyoruz sn. yolahürmet.

nooldu tarafsız mı olmuş size göre ? Zorunuza mı gitti

yolahürmet

03-05-2007, 08:09 AM

Seyid Rıza Alevi halkı için mi yoksa Alevi Kürt/Zaza halkı için mi ya da Şeyh Sait ayaklanmasındaki nedenlerin benzeri için mi kendisini feda etmiştir?

Seyid Rıza'nın Şeyh Hasan ocağına bağlı olduğunu ve bu ocağın ve de bu ocak ile aynı kökene dayana Şeyh Ahmet ocağının destek vermemsi konularını düşünmek gerekir.

kim neye destek vermemiştir size göre isyan olan katliama mı ? Seyit Rıza'nın beraberinde 80 bin civarı insan katledilmiştir Seyid Rıza da yurdu ve halkı için feda olmuştur.Size göre ne için olmuş o engin bilgilerinizi paylaşırmısınız?

egeli alihan

03-05-2007, 08:48 AM

benim bildigim 1923tecumhuriyet kuruldu ve tabiki ne isyani olursa olsun devlet hosgörmez tabi birkere devlet yeni kurulmus herhangi bir isyani durdurmakti amaci birligi saglamak icin ama seyit rizayida dedeyi sanki ekstra dersime karsi yapilmis gibi görükülmemesi kaanatindeim sevgisi ayri o tartisilmaz ama cogu halen sanki dersime baskin gibi yapilmis gibi ilan edmektedirler bu yanlis bence atatürkle arasini bozmak istemisler amaclarinada ulasmislar halen bazi dersimli canlarimiz atatürkü bu yönden sevmezler halbuki mektub ulassaydi belki asilmazdi bu plani yapan halen plani yürüyor daha bozulmamis iste bu plani bozmak lazim iste seyit rizaninda zamaninda sevmeyeni ve atatürkünde sevmeyeni bu ikileri bulusturmamak icin ne yaptilarsa yaptilar .....ispiyoncularin oyuna gelmisler

Hamzababa

03-05-2007, 12:22 PM

bugün Sunni bir arkadaşım ile konuşurken Seyit Rıza'dan konu açılmıştı arkadaşım bana şu soruyu sordu Seyit Rıza bir alevi dedesiymiş dedi neden Pir Sultan Abdal gibi asılırken sır olmamış?

Eba Mülim Horasani Kerbelada Hz. Hüseyine , gel benimle, su daglarin arkasinda kabilem var. Orda sana kimse ilisemez burda su dahi yoktur der.

Buna karsilik Hz. Hüseyin

Zalimin zulmünün tarihe adalet diye gecmemesi icin bizim burda kalmamiz lazim der.

Seyit Rizanin da orda kalmasi lazimmiski kalmis.

Mesele Seyit Rizanin orada keramet göstermesi degil, bizim o olaydan ne cikarabildigimiz olmali.

Yukaridaki yazida anlatildigi gibi, entrikalar, ajanlar, kendi halki icinden gammazlanmalar ve kiyim.

Kerbela ya benzerlikler göstermiyor mu ?

Tüm Anadoluda ve tarihte Alevilere yapilan zulmün bir baska cesiti.

Belirtmek de lazim ki, o dönemdeki subaylarin bazilarinin ( cakmak ve alpdogan gibi) naksibendi oldugu ve Atatürkle gizli bir catismanin icinde olduklari, hatta Cakmagin da o olaylardan sonra türk gizli servisi tarafindan izlendigini bazi kitaplarda okumustum.

Her ne olsa da mazlum bir halk zulme terk edilmislerdir. Sorumlulari hak ve hukukun icinde, siyasi ve irksal sömürülere firsat vermeden tespit ve teshir etmek her insanin görevi olmali.

Dostca kalin

egeli alihan

03-05-2007, 06:09 PM

hamzababa zalimin zülme kalmamasi icin tariihe gecmemesi diye hz.hüseyin o laf dogruda ya yalniz birakanlara ne diyecen cölde kos koca ordu yalniz birakmis cölde ne isimiz var diye yalniz birakmasaydilar belki hz. hüseyin muaviyelere esir düsmeyecekti birde onu düsünün ......

polata

03-05-2007, 11:18 PM

nooldu tarafsız mı olmuş size göre ? Zorunuza mı gitti

Sn.yolahürmet,

Hitabınızın yola hürmet ettiğini söyleyemeceğim.

Siz İsmail Onarlı'nın araştırmasına gelince de taraflı bir araştırma olmuştur.İsmail Onarlı'nın araştırması da bu olur ama yine de ellerine sağlık diyorsunzu bizde size saygın bir üslup ile Daha iyi bir araştırmayı sizden bekliyoruz sn. yolahürmet.
Bu iki yazışmaya bakarak kimin zoruna gittiği çok net görülmekte.
Sn.astokom'lunun Mezarı dahi belli olmayan Seyid Rıza'nın bu ülke için, Alevi halkı için fedakarlıklarını görmezlikten gelmek insanfsızlıktır, vicdansızlıktır..değerlendirmesine Seyid Rıza Alevi halkı için mi yoksa Alevi Kürt/Zaza halkı için mi ya da Şeyh Sait ayaklanmasındaki nedenlerin benzeri için mi kendisini feda etmiştir?

Seyid Rıza'nın Şeyh Hasan ocağına bağlı olduğunu ve bu ocağın ve de bu ocak ile aynı kökene dayana Şeyh Ahmet ocağının destek vermemsi konularını düşünmek gerekir. diye bir başka değerlendirme yaptık. Bu karşılık tarafınızca kim neye destek vermemiştir size göre isyan olan katliama mı ? Seyit Rıza'nın beraberinde 80 bin civarı insan katledilmiştir Seyid Rıza da yurdu ve halkı için feda olmuştur.Size göre ne için olmuş o engin bilgilerinizi paylaşırmısınız?bir değerlendirme yapılmış.

Forum içinde açılmış olan,

http://www.alevileriz.org/showthread.php?t=19085
http://www.alevileriz.org/showthread.php?t=6607
http://www.alevileriz.org/showthread.php?t=15926
http://www.alevileriz.org/showthread.php?t=1581
http://www.alevileriz.org/showthread.php?t=9558
http://www.alevileriz.org/showthread.php?t=494
http://www.alevileriz.org/showthread.php?t=3951

onlarca konu göreceksiniz.
Bu tartışmanın sonu gelmez.

Neden gelmez derseniz, üzülerek belirtmek isterim ki Dersim de yaşanan olayları bir kesim her iki cenaptanda bakmasına karşın ne yazık ki buna karşılık bir kesim tek yönden bakmaya devam etmektedir.

Ne kadar bağırarak haykırsakta Dersimde bir isyan yaşanmıştır, bu isyanın bastırılmasında kulalanılan yöntem yanlış ve hatalıdır, acılar, ölümler, sürgünler olmuştur, katliam yaşanmıştır. İsyan olması katliamı meşru kılmaz, yine de katliamcıların Avukatlığına soyunup Zalimden yana olmazsınız diye suçlanmaktayız.

Sizin yazdıklarınıza gelirsek diyorsunuz ki kim neye destek vermemiştir size göre isyan olan katliama mı ? bunu yazarken bizim üstüne basa basa daha önce de belirtiğimiz Seyid Rıza'nın Şeyh Hasan ocağına bağlı olduğunu ve bu ocağın ve de bu ocak ile aynı kökene dayana Şeyh Ahmet ocağının destek vermemsi konularını düşünmek gerekir. hususu gözden kaçırıyorsunuz. Tıpkı isyan olayını gözden kaçırdığınız gibi, tıpkı Şeyh Sait ayaklanması öncesinde aralarındaki görüşmeyi, tıpkı Seyid Rıza'nın Şeyh Sait'e yardım etmek için Hozat'ı işgale yeltendiğini, tıpkı Seyid Rıza'nın İngilizlere yazdığı mektubun altına "Dersim komutanı" yazdığını görmediğiniz veya görmek istemediğiniz gibi.

Malatya'da Teslim dede 1920'lerde şehirin ortasında bir beyi vurur, idama mahkum olacaktır. Diyap ağa, Teslim dedenin seceresini Ankaraya götürür, Mustafa Kemal'e sunar ve idam cezası verilmez hapis cezasına çartırılır. Peki kimdir bu Teslim dede, Şeyh Ahmet ocağındandır onun soyundandır. Seyid Rıza hangi ocağa bağlıdır, Malatya da bulunan büyük Şeyh Hasan ocağına bağlı Küçük Şeyh Hasan ocağına. Şeyh Hasan ve Şeyh Ahmet ocakları isimlerini aldıkları iki kardeş tarafından oluşturulmuştur. Bütün bunlar neden anlatılıyor derseniz gidip bir sorun bakalım Şeyh Hasan ve Şeyh Ahmet ocakları Seyid Rıza'yı desteklemiş mi?

Her iki ocakta Seyid Rıza'nın başlattığı isyana destek vermemişlerdir, katliama destek vereceklerini/verdiklerini düşünmek ise abes ile iştigalden başka birşey olmaz. Dersimde görev yapan Alevi askerler kendi istekleri ile geri görevlerde yer almışlardır.

Seyid Rıza da yurdu ve halkı için feda olmuştur. Seyid Rıza halkı için kendini feda etmiş ise bu halk Kürt/Zaza halkıdır, burada ki halk tanımını Alevilerin hepsini kapsayacak şekle sokmak tarihsel gerçekleri yok saymak olur. Seyid Rıza kendisini yurdu için feda etmiş ise bu yurt tanımı tıpkı 1924-25 deki Şeyh Sait'in yurt tanımlamasına eşittir.

Ne yazık ki görülen o ki karşılıklı yapılan yanlışların ürünü olan Dersim olayı kimi çevrelerce çok farklı nedenlerle kullanılmaktadır. Daha önce de belirtmek istediğim gibi bütün bunlar şu sonucu bize çıkarmaktadır;Kökeni Dersim olanların veya etnik kimliği Zaza-Kürt olan bazı Alevilerin cumhuriyet ve devlete karşı kin, nefret ve düşmanlığı sanki ayrı bir devlet olma ve ya olurda kurulur ise Şafi-Hanefi Kürt devletinde yer alma isteğini/talebini tetikler gibi.

Bazı çevrelerce yapılmaya çalışılanların sonucu daha önce kendisini sadece Alevi olarak tanımlayan kişiler bugün "Türk Alevisi" "Kürt Alevisi" "Zaza Alevisi" olarak tanımlamak zorunda kalmaktadır. Bu tanımlamaların nedenlerini iyi etüt etmek gerekir.

Saygılarımla...

Şah-Mat

03-05-2007, 11:45 PM

Merhabalar....,

1938 Dersim (Tunceli) kürt-alevi isyanında idam edilen ve mezarının ziyaret edilmemesi için ceseti yakılarak külleri bilinmeyen bir yere gömülen Seyid Rıza idama götürülürken .......

http://arastiralim.com/wp-content/uploads/2006/11/seyitr%C4%B1za.kucukresim.jpg

Ayrıca insanlar her zaman doğru ve düzğün iş tutacak diye bir şey yok.Google efendiyi kullanarak bir araştırma yaptım.Seyyid Rıza hakkında..."Kazım Karabekir'in" kitaplarını okumaktada fayda olacağı kanısındayım...

Mesala;

“Bu adam Ruslara sığınmış; Rusların büyüklüğüne kanaat getirmiş ve Osmanlı Hükümeti karşıtı bir hınzırdır. Ermeniler ile muhaberesi, eşkıyalığı, edepsizliği ve nihayet sahtekârlığı olmakla beraber; Hozat’ı müdafaa ve Hükümet lehine hareket etmek gibi hizmetleri de vardır.”

demesi gibi..,

Haber doğrumudur,değilmidir....

Yazılanlar doğrumudur,değilmidir....

Oarası beni ilgilendirmiyor...BİLGİ amaçlı paylaşılmıştır....

Saygılar...

Derviscemal

03-05-2007, 11:59 PM

Mesala;

“Bu adam Ruslara sığınmış; Rusların büyüklüğüne kanaat getirmiş ve Osmanlı Hükümeti karşıtı bir hınzırdır.

Osmanlının zulmüne karşı gelmek hınzırlık olur Pir Sultan gibi... Yavuz a direnmek hınzırlık olur 40.000 alevinin katledilmesi ise vacip...

lanet yezide...

Şah-Mat

04-05-2007, 12:04 AM

Osmanlının zulmüne karşı gelmek hınzırlık olur Pir Sultan gibi... Yavuz a direnmek hınzırlık olur 40.000 alevinin katledilmesi ise vacip...

lanet yezide...

Katılıyorum.............o:o

Anlamadığım kazım karabekir neden böyle bir şey yazmış...

Aklıma diğer bir nokta geliyor...madem osmanlıya karşı hınzır diyor..

Kendiside hınzır olmuyor mu..?

Halifenin kararına uymayan o, değil mi...?

Bunun üzerine mustafa kemalle birleşen o,değil mi..?

Bu arada kazım karabekir "şafii" kökenli bir kürtmüş...(yanlışım varsa düzeltin)

Eeee zaten son şıkta yetiyor....:icon_kotz:

karakanat

04-05-2007, 12:37 AM

"Seyit Rizayi Meydana cikardik.
Hava soguktu ve etrafta kimseler yoktu.
Ama Seyit Riza Meydan insan doluymus gibi,
sessizlige ve bosluga hitabetti.
-Evladi Kervelayme, Be gunayime,
Ayvo Zulumo, Cinayeto.
(Evlad-i Kerbelayiz, gunahsiziz,
ayiptir, zulumdur, cinayettir.)
dedi.Benim tuylerim diken diken oldu.
Bu yasli adam rap - rap yurudu.
Cingeneyi itti.
Ipi boynuna gecirdi. Sandalyeye ayagiyla
tekme vurdu. Infazi yapti."
O bir rehberdir yol gösterir. Bu yol de asla savaş değil, hak yoludur... Ne ki kendini savaş içinde bulur. Başına toplar yağar. Yoğun bir çatışmadan sonra barış görüşmelerine katılmak için çağrıldığı yolda, (5 Eylül 1937 de) tutuklanır. Elazığ’a getirilerek “sözde” yargılanır.

yolahürmet

05-05-2007, 07:37 AM

Irk meselesi,Kürt fobisi birilerinin iliklerine kadar işlemiş.Neymiş ? Seyyid Rıza halkı için katledildiyse onun halkı Zaza Kürtleriymiş ! İyi İmam Hüseyin Araplar için katledilmiş sayın polata ve onun gibilerinin zihniyetine göre değil mi ? Bu çok ufak bir örnek bunları çoğaltabiliriz.

Dersim Katliamı'nı isyan olarak lanse eden statükocu unsurlar nedense bu isyanın ne amaçlı yapıldığını söyleyememekte,kanıtlayamamaktadırlar.

Seyyid Rıza bir Alevi Pir'i herşeyden önce zulme göğüs germiş bir onur abidesi,herşeyiyle bir Şah-ı Merdan evladı,bir uludur.Katledenleri ve onun kutsal-onurlu direnişini isyan olarak gören kahrolası ortaçağ zihniyetini tüm içtenliğimle lanetliyorum.Seyyid Rıza ve tüm ulularımızın-şehitlerimizin anılarını dünya döndüğünce yaşatacağız ...

kızılırmak

05-05-2007, 02:42 PM

Güzelcan Alevi inanç biliminde dört kapıyı biraz biliyorsan bunu da bilmen lazımki biz şuan hakikat çağındayız maarifet çağında değiliz o yüzden böyle kerametler bekleme ve de pirlerimiz asılırken sır olacak diye bir kural mı var Alevilikte ? Yanlış anlama ama sorun biraz tuhaf geldi bana kızılırmak can.

dostum ben farklı bir konuya değineceğim dedelik kurumunu basite indirgemiyelim her önüne gelenede dede demeyi bırakalım.Seyit Rıza Osmanlı döneminde Alevileri katleden kişiler ile işbirliği yapab bir insandır...

Hamzababa

06-05-2007, 08:28 AM

dostum ben farklı bir konuya değineceğim dedelik kurumunu basite indirgemiyelim her önüne gelenede dede demeyi bırakalım.Seyit Rıza Osmanlı döneminde Alevileri katleden kişiler ile işbirliği yapab bir insandır...

Nasil yani ? Aciklarmisiniz Sayin Kizilirmak

Kadir Hoca

06-05-2007, 09:29 PM

Nasil yani ? Aciklarmisiniz Sayin Kizilirmak

Neyi açıklayabilecekki acaba kendisi ne dediğini biliyormuki?

Babamansur evladı olduğunu ve aslen Dersimli olduğunu söyleyen ve daha sözünün nereye gittiğini bile düşünemeyen biri size neyin açıklamasını yapabilir.

Sayın Kızılırmak tam bir vaka,bırakın kendi haline bence.

Ve Dersim katliamını haklı gösterme ve bir isyanı bastırma gibi gösterilme çabalarını şiddetle kınıyorum. Ana karnındaki bebeler isyan etmediler onların suçu ne idi peki?

Topal Osman katilini kullanarak Koçgiride Dersimde insan kasaplığı yapanların bahaneleri madem isyandı Anzavur İsyanını,Yozgat da çapanoğlu isyanını bastırırlarken neden Dersim de uyguladıkları vahşeti uygulamadılar.

Seyit Rıza yı ve Arkadaşlarını astıkdan sonra ölüsünden bile korkup yakanlar Dersimde insanları samanlıklara harmanlıklara doldurup diri diri yakmışlardır.

Bu ne biçim bir isyan bastırmadır ya.

Dersimde Seyit Rıza bahane edilerek bir ZAZA ALEVİ katliamı yapılmıştır ve katliam neticesinde 50 000 insan hayatını kaybetmiştir. on binlerceside zorunlu göçe tabi tutularak yerlerinden yurtlarından edilmiş Türkiye nin çeşitli bölgelerine gönderilerek açlık ve sefalete terk edilmişlerdir. Ve bu mecburi göçün neticesindede binlerce insan hayatından olmuştur.

Dersimde uygulana bu vahşetin gerekçesi isyan olarak görülemez eğer isyan olsaydı Anzavur ve Çapanoğlu isyanlarınında aynı şekilde neticelendirilmesi gerekirdiki bu yapılmamıştır.

Dersimde yaşanan ZAZA ALEVİ kıyımıdır katliamıdır.

yolahürmet

07-05-2007, 08:02 AM

bizim yaşlılarımızın bir lafı var ''ağacın kurdu kendinden olmasa o ağaç çürümez'' diye.Her ne kadar sanal bir ortam bile olsa bu derecede cahilane bir şekilde mesnetsizce konuşanlar insanı gerçekten üzüyor.

zarok

07-05-2007, 09:24 AM

Seyit Rızanın ölümü nasıl olmuş acaba bilen var mı ?

yolahürmet

08-05-2007, 01:35 AM

Seyit Rızanın ölümü nasıl olmuş acaba bilen var mı ?

yukarıda yazılı olan cevapları dahi okusanız Seyyid Rıza'nın nasıl şehid düştüğünü öğrenebilirsiniz.

zarok

08-05-2007, 01:46 AM

yukarıda yazılı olan cevapları dahi okusanız Seyyid Rıza'nın nasıl şehid düştüğünü öğrenebilirsiniz.

Asanları merak ettim arkadaşım isim verebilir misin ?

fataLibra

08-05-2007, 01:54 AM

Asanları merak ettim arkadaşım isim verebilir misin ?
Tesliminde, Genel Müfettiş İzzettin Paşa kendisine Seyyid Rıza olup olmadığını sorduğunda "Ben Dersim'li Rızo'yum" der, ve "Dersim'de her meşe altında ve her dağ başında binlerce Rızo vardır. Şu halde siz hangi Seyyid Rıza'yı arıyorsunuz?" konuşmasına devam eder...

Seyit Rıza, 1937 yılının Ekim ve Kasım ayÂ¬larında Elazığ'da 58 arkadaşı ile birlikte yargılanmıştır... Seyit Rıza'ya isnat edilen suç; “Dersim halkını isyana teşvik etmek ve bu isyana fiilen katılmak.” Mahkeme böyle diyordu... 15 Kasım'daki son oturumda Seyit Rıza da dahil 11 kişi idama, 33 kişi ağır hapis cezalarına çarptırılır; 14 kişi de beraat eder. İdama mahkum edilenlerden dördünün cezası ileri yaşlarından dolayı otuzar yıl hapis cezasına çevrilir, geri kalan yedi kişinin idam cezası ise aynı gün (15 Kasım 1937) infaz edilir.

zarok

08-05-2007, 02:07 AM

Tesliminde, Genel Müfettiş İzzettin Paşa kendisine Seyyid Rıza olup olmadığını sorduğunda "Ben Dersim'li Rızo'yum" der, ve "Dersim'de her meşe altında ve her dağ başında binlerce Rızo vardır. Şu halde siz hangi Seyyid Rıza'yı arıyorsunuz?" konuşmasına devam eder...
Seyit Rıza, 1937 yılının Ekim ve Kasım ayÂ¬larında Elazığ'da 58 arkadaşı ile birlikte yargılanmıştır... Seyit Rıza'ya isnat edilen suç; “Dersim halkını isyana teşvik etmek ve bu isyana fiilen katılmak.” Mahkeme böyle diyordu... 15 Kasım'daki son oturumda Seyit Rıza da dahil 11 kişi idama, 33 kişi ağır hapis cezalarına çarptırılır; 14 kişi de beraat eder. İdama mahkum edilenlerden dördünün cezası ileri yaşlarından dolayı otuzar yıl hapis cezasına çevrilir, geri kalan yedi kişinin idam cezası ise aynı gün (15 Kasım 1937) infaz edilir.

saolasın Fatalibra heryerde imdadıma yetişiyosun Allah Razı Olsun :)
Aslında varmak istediğim nokta şuydu : Birçok makale ve kitapta (kürt)Seyid Rızanın Atatürk tarafından asıldığına dair birçok yazı okuduğum için (tabi doğruluğu var mı bilmiyorum) aynı zamanda forumda kim veya hangi hükümet görevlisinin emri ile hangi hükümetin mahkemesi ile yargılandığı bilgisine de ulaşamadığımdan ve şuan Seyid Rıza'yı savunan arkadaşların bir çoğu da Atatürkçü olduğu için merak ettim.Atatürk'ü mü yoksa Seyid Rıza'yı mı savunacaklar bir karar verseler....

yolahürmet

08-05-2007, 02:08 AM

Asanları merak ettim arkadaşım isim verebilir misin ?

o konuları okumakla yetinelim.Özünde kimlerin ne yaptığı belli tarih ve kaynaklar,belgeler ortada.Ama maalesef bazen tarihteki gerçeklikleri söylediğin zaman belgeli bile olsa terörist ve bölücü damgası vuruluyor ülkemizde.O yüzden en iyisi okumak,araştırmak,incelemek.

Şahsın birisi benden yaşça bir hayli büyük olmasına rağmen bu konuda yorum yaptığım için bana eksi puan vermiş ve boş konuşuyorsun diye de not düşmüş kendileri dolu dolu konuşsunlar statükocu görevlerini yerlerine getirsinler.Ama hala sorduğum soruları cevaplayamıyorlar.

Seyyid Rıza ları asan zihniyet,80.000 civarı insanı katleden onbinlercesini de sürgünlere yollayan,yetimleri batıdaki ailelere besleme olarak veren zihniyeti bilenler biliyor ve o zihniyeti yani haramilerin saltanatını yerle bir etmek için hayatlarını mücadeleye veriyorlar.En azından onurlu bir insan olma yükümlülüklerini yerine getiriyorlar.

Fatalibra can çok anlamlı satırlarla özetlemiş gerekenleri.Her meşenin altında her taşın altında bir Seyyid Rıza vardır o yüzden katliamcılar asimile uğraşısına girmişlerdir çünkü ne Pir Sultanlar ne Seyyid Rızalar katledilerek bitirilmeyecek kadar çoklar.

fataLibra

08-05-2007, 02:16 AM

saolasın Fatalibra heryerde imdadıma yetişiyosun Allah Razı Olsun :)
Aslında varmak istediğim nokta şuydu : Birçok makale ve kitapta (kürt)Seyid Rızanın Atatürk tarafından asıldığına dair birçok yazı okuduğum için (tabi doğruluğu var mı bilmiyorum) aynı zamanda forumda kim veya hangi hükümet görevlisinin emri ile hangi hükümetin mahkemesi ile yargılandığı bilgisine de ulaşamadığımdan ve şuan Seyid Rıza'yı savunan arkadaşların bir çoğu da Atatürkçü olduğu için merak ettim.Atatürk'ü mü yoksa Seyid Rıza'yı mı savunacaklar bir karar verseler....

Bu gibi ayrıma gidilmesi forumumuz bakış açısından yalnış olur.

Seyyid Rıza'ya parantez içinde "Kürt" veya "Zaza" sıfatı yerine "Alevi" sıfatı getirilerek bir sentez elde edilmesi gerekir bence. veyahut bizce.

alevi_selman

01-06-2007, 02:30 AM

agzına yuregıne saglık cannnnn

Welat62

19-06-2007, 05:43 AM

illegal

19-06-2007, 03:58 PM

biraz garipsedim topic basligini acan: MUSTAFA KEMAL
topic baslig ve icerigi: SEYIT RIZA
Zamanin birinde merhum ecevit sah ismail ile yavuzu baristirmaya kalkmisti
ufukta baris gönürüyor galiba

polata

19-06-2007, 10:04 PM

Masallah Seyid Riza bile Türkmen yapilmis helal yani hatta karsi karsiya savastigi Atatürk ile bile dost yaparsaniz sasirmam herseyi türk markasi yapmaya cok meraklisiniz Seyid Riza özbe öz Kürd idi.
Safi Kürdler meselesine gelince Seyh Sait destaninda Seyh Sait bir cok Alevi Asiretlerden destek almistir bugün Seyh Saidin geldigi Hinise giderseniz Alevi ve Safi Kürdlerin düsman olmadigini görürsünüz ben cok kez gittim gördüm gözlerime inanirim kulakdan duyduguma degil benim Asiretimde Seyid Rizaya yakin bi asiretti Canli taniklardan cok sey dinledim canli diyorum o olaylari yasamis.
Kürd hareketi bastirilmak icin son dönemlerde Safi Kürdler Alevilere düsmandir ya da Alevi Kürdü yoktur onlar kürdlestirilmis türkmenler gibi sacma sapan düzmeceler cikmaya basladi bunada cevabimizi secimlerde verecegiz !

Önemli bilgiler vermişsiniz sn. Welat62

İlginç ve değerlendirilmesi gereken yerleri aktarmak istiyorum,

Seyh Sait destaninda bu sözcükte geçen destanı açarsanız sevinirim.

Seyh Sait destaninda Seyh Sait bir cok Alevi Asiretlerden destek almistir Ne yazık ki bazılarınca Şeyh Sait ile Seyid Rıza'nın ortak noktada buluşmak üzere iken "Alevinin (Kızılbaşın) kestiği yenmez" sözü nedeni ile bu ortaklığın bozulduğu kabul edilmez.

Kürd hareketi bastirilmak icin son dönemlerde [COLOR="red"][B]Safi Kürdler Alevilere düsmandir ya da Alevi Kürdü yoktur onlar kürdlestirilmis türkmenler gibi sacma sapan düzmeceler cikmaya basladi bunada cevabimizi secimlerde verecegiz !

Kendini Kürt/Zaza olarak tanımlayan Alevilerin Kürt hareketi içerisinde yer alıp almaması konusunda elbetteki Türk/Türkmen Alevilir söz sahibi olamaz.

Şafi Kürtler Alevilere düşman mıdır? Pek dost oldukları söylenemez. Örnek isterseniz Şeyh Sait isyanı öncesi oluşturulmaya çalışılan ortaklığın bozulma nedenini incelemek veya sizinde yazdığınız gibi gözlerime inanirim kulakdan duyduguma degil uygulaması ile Malatya, Elazığ, Maraş bölgelerindeki Şafi Kürtlere bakmak gerekir.

Seçimlerde nereye ne cevap vereceğinizi merak ettim.

Dersim ve bu konu içerisinde yazdıklarınızından çıkan sonucu kısa şu şekilde özetleyebiliriz sanırım; Seyid Rıza bütünü ile Kürt kökenli olup Şeyh Sait isyanına destek vermiş, Kürt kültürü için savaşmış, Dersim olayı Alevi isyanı/katliamı değil etnik kimliğin ağırlığında ki Kürt Alevilerinin isyanı/katliamıdır. Bugünde Kürt Alevilere etnik kimliklerine bağlı olarak Kürt Şafilerler ve Hanefiler ile birlikte hareket edecektir ve etmektedir.

Welat62

21-06-2007, 12:57 AM

illegal

21-06-2007, 01:08 AM

polata

21-06-2007, 01:36 AM

Polata siz celiskiye griiyorsunuz hem diyorsunuz Seyid Riza alevilik icin savasti hem diyorsunuz Atatürk alevilere karsi Dersime saldirmadi bu celiskidir.
Seyid RIza zulme karsi savasmistir hem Alevi hem Kürd kimligi ile...

Dikkatini cekerim Elazig ve Malatyada yasayan Safiler genelde ya sagci olur ya da Türk Islam sentezcisi.

SIvas Katliaminda basta Kemalistler yok muydu? niye bisi yapmadilar?
Böyle Seriyatcilari Tarayip Alevi halkinin öcüünü alan yine biz Kürdlerdik unutma

Sn. welat62,

Acaba nerede Seyid Riza alevilik icin savasti ve de Atatürk alevilere karsi Dersime saldirmadi diye yazdım merak ettim.

Ben sizin yazdıklarınızdan çıkan sonucu sergiledim siz ise yazdıklarınızın sonucunda ortaya çıkana yani kendi yazdığınıza itiraz ediyorsunuz.

Diyorsunuz ki Seyid RIza zulme karsi savasmistir hem Alevi hem Kürd kimligi ile... O halde Şeyh Sait isyanına destek neden di? Alevi kimliğinden ötürü olamayacağına göre Kürt kimliğinden ötürü sanırım.

SIvas Katliaminda basta Kemalistler yok muydu? niye bisi yapmadilar? Sivas katliamın başta olan Kemalistler kimlerdi acaba?

Bu arada Sivas'a Alevilik ile ilgili bir organizasyona ateist olduğunu beyan eden bir aydını konuşmacı olarak çağıranların güvenlik önlemi almak hiç mi akıllarına gelmedi merak ediyorum.

Böyle Seriyatcilari Tarayip Alevi halkinin öcüünü alan yine biz Kürdlerdik unutma Ne zaman kimi taradınızda öc aldınız merak ettim. Bahsettiğiniz tarayıp öz alma olayı bir köyde yapılan vahşice katliam mı?

polata

21-06-2007, 01:38 AM

polata da sende birbirinizden farkli degilsiniz

welat sana özel bir soru
seyit rizanin inancsal kimligini kabul etmisin
ama IDEOLOJIK kimliginde kürt demissin bunu neye dayanarak söylüyorsun

Sn. Welat62 ile ne gibi bir benzerlik kurdunuz mümkün ise öğrenebilir miyim?

polata

21-06-2007, 01:40 AM

Dikkatini cekerim Elazig ve Malatyada yasayan Safiler genelde ya sagci olur ya da Türk Islam sentezcisi.

Daha önce Kürd hareketi bastirilmak icin son dönemlerde Safi Kürdler Alevilere düsmandir ya da diye yazmıştınız. Acaba Elazığ ve Malatya Şafi Kürtlerini ayrı mı tutmamız gerekiyor.

illegal

21-06-2007, 01:44 AM

Sn. Welat62 ile ne gibi bir benzerlik kurdunuz mümkün ise öğrenebilir miyim?

yani bir insan kendi yazdiklarini anlamiyorsa 2,1)

karakanat

21-06-2007, 01:50 AM

türk koçgirili

21-06-2007, 04:02 AM

türk koçgirili

21-06-2007, 04:14 AM

Polata siz celiskiye griiyorsunuz hem diyorsunuz Seyid Riza alevilik icin savasti hem diyorsunuz Atatürk alevilere karsi Dersime saldirmadi bu celiskidir.
Seyid RIza zulme karsi savasmistir hem Alevi hem Kürd kimligi ile...

Dikkatini cekerim Elazig ve Malatyada yasayan Safiler genelde ya sagci olur ya da Türk Islam sentezcisi.

SIvas Katliaminda basta Kemalistler yok muydu? niye bisi yapmadilar?
Böyle Seriyatcilari Tarayip Alevi halkinin öcüünü alan yine biz Kürdlerdik unutma

atatürk oradaki insanların üzerine alevi oldukları için saldırdığı yönündeki yorumuna hiç katılmıyorum. ordaki müdahale isyanın amacına yönelik olmuştur. ancak dersimdeki müdahale dozunu aşmış ve katliama dönüşmüştür. katliamın sebebini direk olarak atatürke yüklemek yanlıştır.ancak bölgede görevlendirilen yetkililerin yetki sınırlarını aştıkları su götürmez bir gerçektir. ayrıca alevilerin öcünü kürtler aldı demişşin. bütün kürtleri *** lı göstermenin sebebini sorabilirmiyim?orada bir öç alma değil çıkar olayı olduğu bir gerçektir. o olayın yapılmasının sebebi alevilerin öcünümü almaktır yoksa alevilerden destek mi almaya çalışmaktır? başbağlarda masum insanların ölümüne sebep olanları savunmak nasıl bir insanlık şeklidir tanımlıyamıyorum artık....

aliekber

21-06-2007, 09:09 AM

atatürk oradaki insanların üzerine alevi oldukları için saldırdığı yönündeki yorumuna hiç katılmıyorum. ordaki müdahale isyanın amacına yönelik olmuştur. ancak dersimdeki müdahale dozunu aşmış ve katliama dönüşmüştür. katliamın sebebini direk olarak atatürke yüklemek yanlıştır.ancak bölgede görevlendirilen yetkililerin yetki sınırlarını aştıkları su götürmez bir gerçektir. ayrıca alevilerin öcünü kürtler aldı demişşin. bütün kürtleri *** lı göstermenin sebebini sorabilirmiyim?orada bir öç alma değil çıkar olayı olduğu bir gerçektir. o olayın yapılmasının sebebi alevilerin öcünümü almaktır yoksa alevilerden destek mi almaya çalışmaktır? başbağlarda masum insanların ölümüne sebep olanları savunmak nasıl bir insanlık şeklidir tanımlıyamıyorum artık....

------------------------------------------

o olayın yapılmasının sebebi alevilerin öcünümü almaktır yoksa alevilerden destek mi almaya çalışmaktır? başbağlarda masum insanların ölümüne sebep olanları savunmak nasıl bir insanlık şeklidir tanımlıyamıyorum artık

Ki Alevi -Sünni iç savaşı çıksaydı sonuç Allah muhafaza Türkiye'nin çöküşü gibi birşey olurdu

Sünnilik kul hakkımızı yiyor ama bunu elimizi kana bulamakla mı elde etmeye girişmeliyiz ben bunu böyle düşünmüyorum

Ki iç savaş en son ihtimal olmalı ama bunu da göz ardı etmemek lazım çünkü hala Sünniliğin şerrinden emin değiliz