PDA

: Alevilerde Kurban Gelenegi ve Kurban Bayrami


Diyar
09-10-2006, 01:00 AM
Canlar kurban kelimesinin anlamı Allaha yaklaşmak Allahın rızasını kazanmak demektir
Yani Allaha manevi açıdan yaklaşmaktır.
Aslında sadece kurban keserek Allaha manevi açıdan yaklaşılmıyor .Bir fakir sevindirmek bir yoksulun karnını doyurmak insanlara sevgiyle yaklaşmak okumak isteyipte yoksulluktan okuyamayan öğrencileri okutmak kısacası yoksulu ve fakiri sevindirmek Allahın rızasını kazanmak demektir yani kurban kesmedende bunlar yapıldığında kurban yerine geçer

Canlar kurban geleneği HZ. İbrahimin oğlu ismaili kurban adak etmesiyle başlar.
HZ. İbrahim çocugu olmadığından Allaha yakınırken ya Rabbim benim günahım neydide bu kadar malım mülküm varken soyumu sürdürecek bir evlad dahi vemedin bana diye yakarırken Tanrı İbrahimin duasını kabul edip ya ibrahim sana bir evlet vereceğim sende dünyada ençok sevdiğini bana kurban edeceksin demesiyle kurban geleneğininde temeli atılmış oldu . ismail dünyaya geldiğinde Hz İbrahim şunu anladıki dünyada ençok sevdiği oğlu ismail di ve Allaha vermiş olduğu sözü yerine getirmesi gerekiyordu.

İsmail 12 yaşına gelinceye kadar Hz İbrahim sürülerle koyun ve develer kesmesine ramen Allaha vermiş olduğu sözü yerine getirmesi gerekiyordu her gece rüyalarına vermiş olduğu söz geliyordu ve Hz İbrahim içindeki nefsi yenmesiyle ismaili kurban etmek istemide kendi varlığını Tanrı varlığında eritmesi ve böylece tümüyle Tanrıya erişmek isteğidir . Gerçektende
Hz İbrahim vucudu yoketmeden de Tanrıya varılacağını anladı. Böylece oğlunu ve kendini yok etmekten çekinip elde ettiği bu gerçek kavuşma uğruna maddi bir kurban (koç) adadı ki
Günümüze değin gelen kurban kesmenin kökü buraya dayanır.

Hz ibrahimin nefsini yenmesi ismaili bıcak altından kurtaran oydu ogünden bugüne kadar insan oğlunun kurban edilmeyişi insanlar arasında sükran ,sevinç,dileklerinin kabulolması manasında bugüne kadar bayram havasında yapılarak gelmiştir..

Bakın bukonuda Genç Abdal nediyor

Ayn i cem de herkes muradın buldu
Donandı meclisler nur ile doldu
Hep erenler evliyalar cem oldu
Bu dem bayramımız seyranımız var

Alevilerde ise kurban dendiği zaman asıl kurban nefsini tığlamaktır
Çünkü Alevilerde dualarda canım kurban tenim tercüman diyerek ikrar verip ikrarında durmaktır, ilim ve irfanla olgunlaşıp erenler yolunda el ele el hakka insani kamil mertebesine erip o meydana gelmektir

Allah Allah deyip gel bu meydana
Can baş feda edip götür kurbana
Boyun eğip yüz sür Şahı Merdana
Erenler bu meydan er meydanıdır.

Nesimi bu konuda bakın nediyor

Canım erenlere kurban
Serim meydanda meydanda
İkrarım ezelden verdi
Canım meydanda meydanda

Gerçek olan olur gani
Gani olan olur veli
NESİMİ ,yim yüzün beni
Derim meydanda meydanda

Alevilerde kurban adak yapmanın kuralları vardır her can istediği anda kurban adayamaz
Özellikle kurban kesecek canlar ev içerisinde dargın küskün olmayacak , kurban adak yaparken aileyi bir araya toplayıp herkeş rızalık vermesi gerekmektedir çünkü bizlerde rızasız lokma yenmez nasılki cemlerde rızalık verilmeden cemler yapılamıyorsa dedeler rızalık almadan cemi yapamıyorsa kurbandada aynı rızalık alınması gerek mektedir.

Alevilerde özellikle adak kurbanları herhangi bir canın bir dilek dilediğinde ,bir kazadan kurtulduğunda,dilediği bütün dileklerinin kabul olmasından sonra kurban keserler bu kurbanıda kapı komşuya ve özelikle fakirlere dağıtmaları gerekiyor.
İkrar kurbanları vardır bu kurbanlar da yapılacak bir cem esnasında gelen bütün canlara cemde lokma olarak sunulur.

Kurban bayramında ismail aşkına adamış oldukları kurbanını kesmeden önce ailesiylebirlikte bir dergahta bayram ibadeti yaparlar cem seklinde cemal camale dedenin karşısında kurban düvazları söylenir ve secde yapılır. Dergahların olmadığı yerde dedesini eve çağirır ve dede kurbanı n duasını verir ve kurban tığlanır. Alevilerde bayramdendiği zaman dargınların barışması,hasta ziyaretleri,kabir ziyaretleri,büyüklerimizi ziyaret etmek ,bir fakir doyurmak,yoksulları ziyaret etmek,ziyaretlere varıp dilek dilemek ve en önemlisi cem olup pir karşısında dua ya durmaktır

Aslı Şah ı Merdan , Güruh i Naci
Gerçeğe bağlıdır buyolun ucu
Senede bir kurban talibin borcu
Pir i Tarikata indi bu kurban

Canlar Aleviler biryerleri taşlayarak bayram yapmazlar Alevilerin bayram anlayişı yukarda sıraladıklarımızdır yaşadığım Tercan bölgesinde böyle bayram yapılır
Belki yöresel olarak küçük farklılıklar olsada öz itibariyle aynıdır yani kurban kesmekten amaç yoksulun karnını doyurmaktır fakir sevindirmektir,inancınızdaki değerleri yaşatmaktır en önemliside içinizdeki kini kibiri atarak Ailenizle birlikte pirin karşısında özünüzü dara çekmektir piri pak olmaktır.

Hak Muhammed Ali yoluna gönül verenlerin aşkına
Hızır yardımcınız olsun


ALINTIDIR

polata
09-10-2006, 10:02 PM
Konu araştırma ve makaleler bölümünde açılmış olup Alevi inanç ve ibadetleri kısmına taşınmıştır.

Diyar
18-01-2007, 04:55 AM
Eski Türkler’de Kurban tören ve şölenleri senenin belli mevsimlerinde olur ya da Tanrı’ya adak olarak ayinle sunulurdu. Kurban edilen hayvanın eti üleşildiği zaman statüye göre oniki pay edilerek çadırlara dağıtılırdı. Aynı geleneneği yaşatan Aleviler, kurbanı oniki eşit parçaya ayırmaktadırlar. Başta dede olmak üzere sofralara eşit olarak dağıtılmaktdır. Müsahip töreninde kesilen koç bir bütün olarak pişirilerek, hiç parçalanmadan bir tepsi içinde Dede’nin önüne getirilir ve dede bir gülbank okuduktan sonra nezaretinde sofracı tarafından dağıtılır.

Kurbanlık hayvanlar kesilmeden önce yıkanır, temizlenir, renkli pez parçaları ile süslenir. Boynuna bir peşkir bağlanır. Peşkir ya da mendil daha sonra hayvan kesildiği zaman, kurbancı tarafından hayvanın gözlerine bağlanır ve tığlanır.

Anadolu Alevi geleneğindeki bu geleneği, Türkler’in Gök-Tanrı’ya kurban edilen hayvanların hazırlanmasında da görmekteyiz. Şaman özel olarak kesilecek hayvanı dualarla yıkar ve afsunlar, Tanrı’ın kabul etmesi için ilahiler okur.

Orta-Asya Türkmen kurban merasimleri ve ritüellerinin izlerini Sıraç topluluklarında bugün dahi görmek mümkündür.



1- Canlı Kurbanları

2- Cansız Kurbanlar (bunlara genel olarak Lokma denilir)


Olmak üzere iki türlüdür. Ayrıca bu kurbanlar

1-Adak Kurbanı

2- Kurban Bayramına hitaben kesilen kurban

3- Abdal Musa ( Birlik) kurbanı


Kurbanlar genelde canlı büyük baş ya da küçük baş hayvanlardır. Horoz ve Tavuk’da adak olarak kesilir. Kız ve oğlan ikrarında kümes hayvanları kesilir. Et dahil olsa her türlü cansız pişmiş yiyeceklere veya meyva ya da çerez türlerine lokma denilmektedir. Lokmalar genellikle elde yapılan hamur işi gömbe tür yiyeceklerdir. Kurban Tekbirinden sonra gülbank okunur.



“Üfleyip derimi postumu yarma

Satırın altında kemiğim kırma

Kanımı kelplere yalatmak mı olur.”


Mealinden kesime yönelik bir deyiş söylenir.



Kurban edilen hayvanın erkek olması ve koyunlarda sakalak yani yüzleri siyah geri kalan vücudunun beyaz olması makbuldür. Kurban edilecek hayvana özel ilgi ve bakım yapılır.

Kurbanın kanı gelişigüzel akmasın diye ve köpek v.b hayvanlar yemesin diye kanın akacağı yere bir leğen veya toprak eşilerek çukur açılır. Kan açılan çukura akıtılır ve çukur kapatılır. Kan gömülmüş olur. Kurbanın kemiği kırılmaz . Et kemikten sıyrılarak alınır. Kemikler toplanarak gömülür veya köpek v.b. hayvanlara vermek için saklanır. Gelişigüzel atılmaz.

Cansız kurban (lokma) Perşembe günü yani Cuma akşamları ziyaret yerlerinde dağıtılır. Lokma genelde elde yapılan hamur işi çörek, börek, bohaça, bıçık türleridir. Mezarlıklara lokma götürülür. Cuma akşamları lokma yapılamazsa ateşe bir çimdik yağ dökülür. Kokusunun cennete gittiğine inanılır. Türbede kesilecek kurbanın kulağından küçük bir kesik atılır. Kurbanlık hayvanın kulağı türbede kesilmezse Dede tarafından kurbanın dualanması gerekmektedir.

Kaynak: Hubyar.org