arzugümüþoðlu
29-11-2007, 05:44 AM
Fevâ’idnâme
Eserin yazmasý Türkçe’ye çevrilmiþ ve basýlmýþtýr. Eser muhtevâ olarak Makâlât’la çok büyük benzerlikler göstermektedir. Dîni, ahlâki ve tasavvufî konularý ihtivâ eder.
Fâtiha Sûresi Tefsiri
Hacý Bektaþ Velî’nin böyle bir eseri bulunduðunu ilk defa Fuat Köprülü haber vermiþtir.
Þathiyye
Hacý Bektaþ Velî’nin iki sayfa kadar tutan bir þathiyyesi olduðunu Abdülbâki Gölpýnarlý nakletmektedir.
Hacý Bektaþ Velî’nin Nasîhatlarý
Hacý Bektaþ Velî’ye ait nâsihat ve vasiyyetler, bir nüshasý Hacý Bektaþ Ýlçesi Halk Kütüphanesinde kayýtlý olan ve Dedemoðlu tarafýndan yazýlan “Akâidi Tarîkat” müteakiben kaydedilmiþtir.
Besmele Þerh-i
Bir nüshasý Manisa Kütüphanesinde bulunan bu eser Türkçe olarak kaleme alýnmýþtýr. Eser, Hacý Bektaþ Velî’nin Besmele Tefsiri adýyla yayýnlanmýþtýr. Hacý Bektaþ Velî bu eserinde Besmelenin mânâ ve rûhunu yorumlar. Bunu yaparken de âyet, hadîs ve birtakým kýssalardan deliller getirir.
Hacý Bektaþ Velî’nin Þerh-i Besmele isimli eseri, genellikle ilâhi merhamet ve hoþgörü konusunu iþlemektedir. Bu eserde Rüþtü Þardað tarafýndan 1985 yýlýnda Manisa Ýl Halk Kütüphanesindeki el yazmalarý arasýndan bulunarak, ayný yýl yayýnlanmýþtýr.
Makâlât
Sefer Aytekin, Prof.Dr. Esad Çoþan ve Mehmet Yaman tarafýndan yayýmlanan Makâlât’ýn aslý Arapça’dýr. Velâyetnâme’de Said Emre’nin Makâlât’ý Türkçeye çevirdiði söylenir. Oldukça zengin bir nüsha özelliðine sahip olan eserin manzûm ve mensûr olarak kaleme alýnmýþ nüshalarý da bulunmaktadýr. Makâlât, bilindiði gibi, dört kapý-kýrk makam tertibi üzere kaleme alýnmýþtýr. Dört kapý (Þerîat-Tarîkat-Marifet-Hakikat), kýrk makam anlayýþý Türk mutasavvýflarýnýn kabûl ve takip ettikleri bir sülûk anlayýþýdýr.
Hacý Bektaþ Velî’nin dünyevi, dîni ve tasavvufî konularýndaki duygularýný, düþüncelerini ve nihayet bütünüyle “insan imajýný” en açýk, sade, anlaþýlýr, tabiî söyleyiþlerle ortaya koyduðu eseri hiç þüphesiz “Makâlât”dýr.
Makâlât; Þerîat, Tarîkat, Marifet ve Hakikat gibi dört kapýdan ve her kapýnýn da on makamýndan bahseder. Makâlât’ta; tasavvuftan, kalp ahvalinden, zâhid, ârif ve muhiblerden bahsedilerek insan övülmekte, kendisine verilen nimetler dile getirilmektedir.
Makâlât’ýn ilgi çeken en önemli hususu, düþüncelerin Kur’ân-ý Kerîm’in âyetlerine ve Hz.Peygamber’in Hadîs-i þeriflerine dayandýrýlmýþ olmasýdýr. Bazý bölümlerinde, konular sadece âyetler zikredilerek anlatýlmaya çalýþýlmýþtýr.
Sekiz ayrý bölümden oluþan Makâlât’ýn, birinci bölümünde; “Anâsýr-ý Erbaa”, yani; hava, su, toprak ve ateþ’ten ibaret dört unsura baðlý olarak, dört çeþit Müslüman imajý tipi bulunduðundan bahisle, bunlarýn sýrasýyla; Âbidler, Zâhidler, Marifet Ehli ve Muhibler olduðu belirtilir.
Hünkâr Hacý Bektaþ Velî Makâlât’ta; Ýslâm dîninin îman, ibâdet ve ahlâk konularýna yer vermiþ, ele aldýðý konularý âyet ve hadîslerin ýþýðýnda ve onlarla destekleyerek incelemiþtir. Ýyi bir Müslüman olabilmek ve Allah’ýn rýzâsýna erebilmek için dikkat edilmesi gereken hususlarý, dört ana baþlýk ve her birini de on alt baþlýk halinde sýralamýþ, kendi üslubu ile de dört kapý, kýrk makam olarak ifade etmiþtir.
Þimdi dört kapý, kýrk makam olarak ele alýnan konularý sýralamaya çalýþalým. Þerîat, Tarîkat, Marifet ve Hakikat olarak isimlendirilen dört kapýnýn makamlarý da aþaðýdaki þekilde sýralanmýþtýr:
1 . Birinci Kapý – Þerîat ve On Makamý:
1. ÃŽman getirmektir.
2. Ýlim öðrenmektir.
3. Namaz kýlmak, oruç tutmak, zekât vermek, gücü yeterse hacca gitmek, gazâ etmek ve gusletmektir.
4. Helâl kazanç kazanmak ve ribâ’yý (faizi) haram bilmektir.
5. Nikah kýymak-evlenmektir.
6. Hayýz ve lohusalýkta (Kadýnlardan uzak durmak), cima’ý haram bilmektir.
7. Ehl-i sünnet ve’l-cemââtten olmaktýr.
8. Þefkat ve merhamet sahibi olmaktýr.
9. Helâl yemek ve temiz giyinmektir.
10. Emr-i bi’l ma’ruf ve nehyi’ani’l münkerç (Ýyiliði emredip, yaramaz iþlerden sakýnmaktýr).
2. Ýkinci Kapý – Tarîkat ve On Makamý:
1. Mürþitten el alýp tövbe etmektir.
2. Talîb ve mürîd olmaktýr.
3. Saçýný, sakalýný ve elbiselerini temiz tutmaktýr.
4. Mücâhede etmektir (Nefsine söz geçirmektir).
5. Hizmet etmektir.
6. Korkmak, sakýnmak, emin olmamaktýr.
7. Hak’tan ümidini kesmemektir.
8. Hýrkadýr, zenbildir, makasdýr, seccâdedir, ibrettir, hidâyettir.
9. Sâhib-i makam, sâhib-i cemiyyet, sâhib-i nasîhat, sâhib-i muhabbet olmaktýr.
10. Aþk, þevk ve fakirlik (yokluk) üzere olmaktýr.
3. Üçüncü Kapý – Marifet ve On Makamý:
1. Edebtir.
2. Korkmaktýr.
3. Perhizkârlýktýr.
4. Sabýr ve kanâattýr.
5. Utanmaktýr.
6. Cömertliktir.
7. Ýlimdir.
8. Miskinliktir (Gösteriþsiz yaþamaktýr).
9. Marifettir.
10. Kendi özünü bilmektir.
4. Dördüncü Kapý – Hakikat ve On Makamý:
1. Toprak gibi olmaktýr (Alçak gönüllü, tevâzu ehli olmaktýr).
2. Yetmiþ iki milleti bir görmek ve kimseyi ayýplamamaktýr.
3. Elinden gelen yardýmý kimseden esirgememektir.
4. Dünyada yaratýlmýþ bütün nesnelerin, kendisinden emin olmasýdýr.
5. Her bir iþ için mülkün sahibi Allah’a güvenip yalnýz ondan yardým ve baþarý dilemektir.
6. Sohbettir. Sohbette hakikatýn sýrlarýný söylemektir.
7. Seyr-i sülûk sâhibi olmaktýr.
8. Sýr’dýr. Kendinden sadýr olan kerâmetleri saklamaktýr.
9. Münâcât etmektir (Allah’a yalvarmaktýr).
10. Müþâhede’dir (Tanrý’ya ulaþmak- Fenâfillah makamýdýr).
Hacý Bektaþ Velî’ye Ait Olduðu Söylenen Diðer Eserler
Abdülbaki Gölpýnarlý tarafýndan Hacý Bektaþ Velî’ye ait bir “Hadîs-î Erba’in Þerhi” bulunduðu nakledilmiþtir. Ayrýca “Makâlât-ý Gaybiyye ve Kelimât-ý Ayniyye” adlý bir diðer eserin de ona ait olduðu söylendiði hâlde, esere dair herhangi bir kayda rastlanmamýþtýr.
Hacý Bektaþ Velî’nin “Hunda-nâme” ve “Üssü’l-Hakika” adlý iki eserinin daha olduðu söylenmekteyse de, þimdiye kadar hiçbir nüshasýna rastlanýlmamasý, bizim bu eserlerin niteliði hakkýnda bir yargýda bulunmamýzý güçleþtirmektedir.
alýntý
Eserin yazmasý Türkçe’ye çevrilmiþ ve basýlmýþtýr. Eser muhtevâ olarak Makâlât’la çok büyük benzerlikler göstermektedir. Dîni, ahlâki ve tasavvufî konularý ihtivâ eder.
Fâtiha Sûresi Tefsiri
Hacý Bektaþ Velî’nin böyle bir eseri bulunduðunu ilk defa Fuat Köprülü haber vermiþtir.
Þathiyye
Hacý Bektaþ Velî’nin iki sayfa kadar tutan bir þathiyyesi olduðunu Abdülbâki Gölpýnarlý nakletmektedir.
Hacý Bektaþ Velî’nin Nasîhatlarý
Hacý Bektaþ Velî’ye ait nâsihat ve vasiyyetler, bir nüshasý Hacý Bektaþ Ýlçesi Halk Kütüphanesinde kayýtlý olan ve Dedemoðlu tarafýndan yazýlan “Akâidi Tarîkat” müteakiben kaydedilmiþtir.
Besmele Þerh-i
Bir nüshasý Manisa Kütüphanesinde bulunan bu eser Türkçe olarak kaleme alýnmýþtýr. Eser, Hacý Bektaþ Velî’nin Besmele Tefsiri adýyla yayýnlanmýþtýr. Hacý Bektaþ Velî bu eserinde Besmelenin mânâ ve rûhunu yorumlar. Bunu yaparken de âyet, hadîs ve birtakým kýssalardan deliller getirir.
Hacý Bektaþ Velî’nin Þerh-i Besmele isimli eseri, genellikle ilâhi merhamet ve hoþgörü konusunu iþlemektedir. Bu eserde Rüþtü Þardað tarafýndan 1985 yýlýnda Manisa Ýl Halk Kütüphanesindeki el yazmalarý arasýndan bulunarak, ayný yýl yayýnlanmýþtýr.
Makâlât
Sefer Aytekin, Prof.Dr. Esad Çoþan ve Mehmet Yaman tarafýndan yayýmlanan Makâlât’ýn aslý Arapça’dýr. Velâyetnâme’de Said Emre’nin Makâlât’ý Türkçeye çevirdiði söylenir. Oldukça zengin bir nüsha özelliðine sahip olan eserin manzûm ve mensûr olarak kaleme alýnmýþ nüshalarý da bulunmaktadýr. Makâlât, bilindiði gibi, dört kapý-kýrk makam tertibi üzere kaleme alýnmýþtýr. Dört kapý (Þerîat-Tarîkat-Marifet-Hakikat), kýrk makam anlayýþý Türk mutasavvýflarýnýn kabûl ve takip ettikleri bir sülûk anlayýþýdýr.
Hacý Bektaþ Velî’nin dünyevi, dîni ve tasavvufî konularýndaki duygularýný, düþüncelerini ve nihayet bütünüyle “insan imajýný” en açýk, sade, anlaþýlýr, tabiî söyleyiþlerle ortaya koyduðu eseri hiç þüphesiz “Makâlât”dýr.
Makâlât; Þerîat, Tarîkat, Marifet ve Hakikat gibi dört kapýdan ve her kapýnýn da on makamýndan bahseder. Makâlât’ta; tasavvuftan, kalp ahvalinden, zâhid, ârif ve muhiblerden bahsedilerek insan övülmekte, kendisine verilen nimetler dile getirilmektedir.
Makâlât’ýn ilgi çeken en önemli hususu, düþüncelerin Kur’ân-ý Kerîm’in âyetlerine ve Hz.Peygamber’in Hadîs-i þeriflerine dayandýrýlmýþ olmasýdýr. Bazý bölümlerinde, konular sadece âyetler zikredilerek anlatýlmaya çalýþýlmýþtýr.
Sekiz ayrý bölümden oluþan Makâlât’ýn, birinci bölümünde; “Anâsýr-ý Erbaa”, yani; hava, su, toprak ve ateþ’ten ibaret dört unsura baðlý olarak, dört çeþit Müslüman imajý tipi bulunduðundan bahisle, bunlarýn sýrasýyla; Âbidler, Zâhidler, Marifet Ehli ve Muhibler olduðu belirtilir.
Hünkâr Hacý Bektaþ Velî Makâlât’ta; Ýslâm dîninin îman, ibâdet ve ahlâk konularýna yer vermiþ, ele aldýðý konularý âyet ve hadîslerin ýþýðýnda ve onlarla destekleyerek incelemiþtir. Ýyi bir Müslüman olabilmek ve Allah’ýn rýzâsýna erebilmek için dikkat edilmesi gereken hususlarý, dört ana baþlýk ve her birini de on alt baþlýk halinde sýralamýþ, kendi üslubu ile de dört kapý, kýrk makam olarak ifade etmiþtir.
Þimdi dört kapý, kýrk makam olarak ele alýnan konularý sýralamaya çalýþalým. Þerîat, Tarîkat, Marifet ve Hakikat olarak isimlendirilen dört kapýnýn makamlarý da aþaðýdaki þekilde sýralanmýþtýr:
1 . Birinci Kapý – Þerîat ve On Makamý:
1. ÃŽman getirmektir.
2. Ýlim öðrenmektir.
3. Namaz kýlmak, oruç tutmak, zekât vermek, gücü yeterse hacca gitmek, gazâ etmek ve gusletmektir.
4. Helâl kazanç kazanmak ve ribâ’yý (faizi) haram bilmektir.
5. Nikah kýymak-evlenmektir.
6. Hayýz ve lohusalýkta (Kadýnlardan uzak durmak), cima’ý haram bilmektir.
7. Ehl-i sünnet ve’l-cemââtten olmaktýr.
8. Þefkat ve merhamet sahibi olmaktýr.
9. Helâl yemek ve temiz giyinmektir.
10. Emr-i bi’l ma’ruf ve nehyi’ani’l münkerç (Ýyiliði emredip, yaramaz iþlerden sakýnmaktýr).
2. Ýkinci Kapý – Tarîkat ve On Makamý:
1. Mürþitten el alýp tövbe etmektir.
2. Talîb ve mürîd olmaktýr.
3. Saçýný, sakalýný ve elbiselerini temiz tutmaktýr.
4. Mücâhede etmektir (Nefsine söz geçirmektir).
5. Hizmet etmektir.
6. Korkmak, sakýnmak, emin olmamaktýr.
7. Hak’tan ümidini kesmemektir.
8. Hýrkadýr, zenbildir, makasdýr, seccâdedir, ibrettir, hidâyettir.
9. Sâhib-i makam, sâhib-i cemiyyet, sâhib-i nasîhat, sâhib-i muhabbet olmaktýr.
10. Aþk, þevk ve fakirlik (yokluk) üzere olmaktýr.
3. Üçüncü Kapý – Marifet ve On Makamý:
1. Edebtir.
2. Korkmaktýr.
3. Perhizkârlýktýr.
4. Sabýr ve kanâattýr.
5. Utanmaktýr.
6. Cömertliktir.
7. Ýlimdir.
8. Miskinliktir (Gösteriþsiz yaþamaktýr).
9. Marifettir.
10. Kendi özünü bilmektir.
4. Dördüncü Kapý – Hakikat ve On Makamý:
1. Toprak gibi olmaktýr (Alçak gönüllü, tevâzu ehli olmaktýr).
2. Yetmiþ iki milleti bir görmek ve kimseyi ayýplamamaktýr.
3. Elinden gelen yardýmý kimseden esirgememektir.
4. Dünyada yaratýlmýþ bütün nesnelerin, kendisinden emin olmasýdýr.
5. Her bir iþ için mülkün sahibi Allah’a güvenip yalnýz ondan yardým ve baþarý dilemektir.
6. Sohbettir. Sohbette hakikatýn sýrlarýný söylemektir.
7. Seyr-i sülûk sâhibi olmaktýr.
8. Sýr’dýr. Kendinden sadýr olan kerâmetleri saklamaktýr.
9. Münâcât etmektir (Allah’a yalvarmaktýr).
10. Müþâhede’dir (Tanrý’ya ulaþmak- Fenâfillah makamýdýr).
Hacý Bektaþ Velî’ye Ait Olduðu Söylenen Diðer Eserler
Abdülbaki Gölpýnarlý tarafýndan Hacý Bektaþ Velî’ye ait bir “Hadîs-î Erba’in Þerhi” bulunduðu nakledilmiþtir. Ayrýca “Makâlât-ý Gaybiyye ve Kelimât-ý Ayniyye” adlý bir diðer eserin de ona ait olduðu söylendiði hâlde, esere dair herhangi bir kayda rastlanmamýþtýr.
Hacý Bektaþ Velî’nin “Hunda-nâme” ve “Üssü’l-Hakika” adlý iki eserinin daha olduðu söylenmekteyse de, þimdiye kadar hiçbir nüshasýna rastlanýlmamasý, bizim bu eserlerin niteliði hakkýnda bir yargýda bulunmamýzý güçleþtirmektedir.
alýntý