[Diyar]

ÝBLÝS: Tanrý buyruðuna karþý gelip Adem'e secde etmeyen ve cennetten kovulan lânetli cin.
ÝBNÝ VAKT: Tanrý hükmüne boyun eðen.
Harabat ehline duzalý azabýn anma ey zahit
Ki bunlar ibni vaktolmuþ gamý ferdayý bilmezler (Hayalî)
ÝBRAHÝM: Hz. Muhammed'in atasý sayýlan peygamber.
ÝDRIS: Ýlk elbise diken ve giyen, o nedenle terzilerin piri sayýlan peygamber.
Ýdris Nebi Hülle biçer / Süphan Allah deyu deyu (Yunus Emre)
ÝKÝLÝK: Halký Hakk'tan ayrý görmek, þirke düþmek.
Þirke emretmez Hüdayý zulmilen
Þirke düþmez Adem'e secde eden Sanman ki Adem ayrý Allah ayrýdýr Ayrý görmez emrile vecde gelen (Aziz Kenzî)
Görünen sen, gösteren sen, hem gören Ya NÝZAMOÐLU iki görmek neden? (Seyyid Nizamoðlu)
ÝKRAR: Tarikata katýlma sözü vermek.
Ýkrarýmýz ta ezelden vermiþ beli demiþiz Çok þükür bizler Muhammed Ali demiþiz
(A.A.A. Vaktidolu)
ÝLMÝ YAKÝN: Akla uygun, bilim âlemi.
Ýlim Ýrfan Mürþittir, karanlýklarý koðar Ýnsanlarý cehalet, gaflet bunaltýp boðar, Gönüllerde parlayan, o saadet güneþi Þark ile Garp'ten deðil, gerçek inançtan doðar.
(Hünkar Bektaþ-ý Veli)
ÝLYAS: Bir peygamber.
ÝMAM: Dinsel konularda bilgili, önder kiþi. Alevi -Bektaþiler Oniki Ýmam'ý kutsarlar.
ÝMAMET: Ýmamlýk makamý.
ÝMAMÝYE: Hz. Ali yanlýsý bir mezhep.
ÝNSAN-I KÂMÝL: Ýyi ahlâk ve erdemlerle bezeli; maddi ve manevi âlemleri birleþtirip Hak ile Hak olan olgun insan.
Kaygusuz aydur: Bu ilmi
Okudum, anladým, bildim
Bütün bu âlemin hükmü,
Kâmil insan elindedir
(Kaygusuz)
ÝSA: Kitabý-mukaddes (Ýncil) sahibi, Hýristiyan âleminin peygamberi.
Bize peder dedi týflý Mesîhâ "Rabbi erini" diye buyurdu Mevla "Cem terâni" diyen biz idik ona Biz Tûr-ý Sina'nýn tecellâsýyýz (Edip Harabi)
ÝSHAK: Bir peygamber. Ad olarak kullanýlýr.
ÝSLAM: Tanrý'ya baðlýlýk, teslimiyet anlamýnda Hz.Muhammed'in kurduðu din.
ÝSMAÝL: Bir peygamber. Ad olarak kullanýlýr.
ÝSM-Ý Ã‚ZAM: Tanrý adlarýnýn toplamý. En büyük adý: Allah.
ÝSTÝVA: Hurifîlere göre insan bedenini eþit biçimde ikiye bölen çizgi. Doðrulamak, eþit ve üstün olmak.
ÝTTÝHAT: Tanrý varlýðýnda birleþmek. Hallacý Mansur'a göre Enel-Hak!
KAAL MAKAMI: Ýçtensizlik. Birini çekiþtirmek, dedikodu yapmak.
KAALÜ BELÂ: Öncesiz, ezel. Bezm-i Elest: Ruhlar meclisi.
KABE: Müslümanlarýn kýble kabul ettiði Mekke'de bulunan mescit.
KALENDER, KALENDERÝ: Býyýk, kaþ" kirpik ve sakallarýný keserek, dünyadan el-etek çekip baþý boþ dolaþan derviþ ve bunlarýn oluþturduðu derviþlik.
Ýki âlemde sultandýr Kalender Kadimî küfrü imandýr Kalender Vilâyet Kâbesin açtý HATAYÝ Gulâmý Þahý-Merdandýr Kalender
KAZANÇ HALÝ: Musahip olacak taliplerin birbirini tanýmalarý ve birbirine alýþmalarý hali.
KEMERBEST: Nasip alacak olan canýn beline baðlanan tiðbent.
Muhammed'de cûþa geldi, Tac'ý baþýndan aldý
Kemerbestin Kýrka böldü, sarýldýlar Kýrklara.
(Hatayi)
KERREM-ALLAHÜ VEÇHE (K.V.): Hz. Ali'in adý anýlýnca "Tanrý yüzünü kutlu eylesin" anlamýnda söylenen söz.
KESRET: Bolluk, bereketlik, çokluk.
KEVSER: Cennet ýrmaklarýndan biri.
KIRKLAR: Mirâc'tan dönen Hz. Muhammed'in katýldýðý meclisin her türlü hevesten arýnmýþ 17'si kadýn, 23'ü erkek olan 40 can. Bunlarýn oluþturduðu topluluða Kýrklar Meclisi denilir. Alevi-Bektaþi inancý Kýrklar Meclisi'ne dayanýr. Bu meclisin mürþitliðini Hz. Ali yapar.
Erenler kalmaya kulun suçuna Yolum düþe geldi Kýrklar içine (Kul Himmet Üstadým)
KÝLER EVÝ: Hacý Bektaþ Dergâhý'nda bulunan bir evin adý.
KIRK BUDAK: Kýrklar meydanýnda duran kýrk budaklý þamdan. Bu þamdan yalnýz Muharrem'in onuncu gecesi ile nevruz gecesi yakýlýr.
Dostumuzla beraber, yaralanýr kanarýz Her nefeste aþk ile, yaradan'ý anarýz Erenler meydanýna, vahdet ile girde gör Kýrk budaklý þamdanda, kýrkýmýz bir yanarýz (Hünkar Bektaþ-ý Veli)
KIRKLAR MECLÝSÝ: Kýrk erenin oluþturduðu muhabbet meclisi.
Gelmiþ oturmuþlar Kýrklar Yediler Kýrkýmýz da bir kiþiyiz dediler
(Kul Himmet Üstadým)
KIRKLAR MEYDANI: Cem törenlerinde hazýrlanan meydan.
KIRKLAR ÞERBETÝ: Nasip aþamasýnda içilen þerbet.
KIRK MAKAM: Erenler meydaný. Dört Kapý'da bulunan makamlar toplamý.
KIZIL DELÝ: Bir eren
Akyazýlý iþaret edip nefyini gamýn Ferman verir Kýzýl Deli Sultan efendimiz
(Kâný)
KOYUN, KURBAN: Yola talip olan can. Hak aþkýna kesilip lokma edilen koç.
Muhammed Ali'nin yoluna girdi Hiç piþman olur mu can kurban verdi On iki imamdan el etek aldý Muhammed Ali'ye indi bu kurban
(A. A. A. Vaktidolu)
KÖÇEK: Raks yapan erkek.
KURAN: Müslümanlarýn kutsal kitabý. Hz. Ali "Kuran'ý natýk" (Konuþan Kuran) olarak kabul edilir.
LÂ FETÂ ÝLLÂ ALÃŽ,
LÂ SEYFE ÝLLÂ ZÜLFÝKÂR: Ali gibi yiðit, Zülfikâr gibi kýlýç yoktur.
LATAAYYUN: Tanrý ile kâmil insanýn birlik makamý.
Birdir dedi aþinayi vahdet
Mevci Ehadiyet Ahmediyet (Þeyh Galip)
Kalýrdý lâfzu mana tenknayi Lâtaayyünde Hakikat üzre bu manaya suret vermese Adem (Nabî)
Vahdet ellerinde hava baþkadýr, Zemin baþka orda sema baþkadýr Orda kul baþkadýr Hûda baþkadýr O illerde gezen divaneyiz biz
(Ali Nihat Tarlan)
LEVH-Ý MAHFUZ: Tasavvufta insanýn gönlü. Ýnsan kaderini, olmuþ ve olacaklarý yazýlý olarak belirten Tanrýsal levha.
LEVLÂKE LEVLÂK: Tanrý, "Ya Muhammed! Sen olmasaydýn yeri ve göðü yaratmazdým" diyerek Hz. Muhammed'i yüceltmiþtir. Bu söz þöyle de söylenmektedir: "Ya Muhammed, ya Ali! Siz olmasaydýnýz bu evreni yaratmazdým."
LUT: Bir peygamber.
MAKAMI LÃŽMAALLAH: Ölmeden önce ölmek makamýdýr.
Tüm kötülüklerden ölüp Güzelliklerden dirilmektir.
(A.A.A. Vaktidolu)
MELEK: Tanrý katýnda bulunan nurdan yaratýlmýþ varlýk. Bilinen melekler þunlardýr: Azrail, Cebrail, Ýsrafil, Mikail, Kirmen Katibin, Malik, Münker, Nekir ve Rýdvan.
MENGUÞ: Bekâr derviþlerin kulaklarýna taktýklarý küpe.
MEST: Ýlahi aþk ile kendinden geçmiþ, sarhoþ.
Ben mesti ezel gelmiþim ben ta ebet mest giderim Hiç ayýlmaz esrüklüðüm zühtü takva neme gerek (Eþref oðlu)
MEVÂLÃŽ: Hem efendi, hem köle.
MEVT: Þehvet ve nefis isteklerinden kurtulan ölü beden. Eline, Diline, Beline sahip olmak.
Hayatý cavidaný þeyhi kâmilden sual ettim Ölmeden önce ölmektir deyince intikal ettim
MEYDAN: Cem töreninin yapýldýðý yer.
MEYDANCI: Meydan hizmetlerine bakan kiþi.
MEYHANE: Ýçki içilen yer. Tasavvufta tekke.
Mansur gibi cuþa gelir söyler Enel-Hak
Her aþýký sadýk ki bu meyhaneye uðrar (Nesimî)
MÝHMAN EVÝ: Hacý Bektaþ Dergahý'nda derviþ adayý bu evde bir süre hizmet eder.
MUHÝP: Ýkrar alan can.
MUSAHÝB: Birbiriyle görüþüp anlaþan iki canýn dünya ve ahret kardeþliði.
Musahip musahibin varisi Ýkisi bir elmanýn yarýsý
MUSA: Kutsal Kitap Tevrat inerek Musevi dinini kuran peygamber.
Abu hayat ile Kevser, yüce yayla bizdedir.
Mecnun'u çöllere salan, saç'ý Leyla bizdedir.
Okuma bilirsen talip, kendi kitabýna bak Musa'nýn Tur'u Sina'sý, sýrrý Mevla bizdedir.
(Hünkar Bektaþ-ý Veli)
MÜ'MÝN, MÜSLÝM: Zahiri âlemde iman eden, Ýslâm olan. Batýni âlemde ikrar verip yola giren ve arýnýp bir can olan bacýlar, kardeþler.
MÜCERRET: Bekârlýk. Balým Sultan'ýn uyguladýðý yöntemle bekâr kalmak isteyenlerin kulaklarýna bekâret niþaný takýlýr.
MÜRÞÝD-Ý KÂMÝL: Olgunlaþan, Tanrý ile birleþip yol gösteren.

[Diyar]

NADI ALI: Rivayet odur ki darda kalan Hz. Muhammed, "Nâdî Ali" "Edrikni ya Ali" diyerek baðýrýnca; Hz. Ali, "Lebbeyk" diyerek yardýmýna yetiþti.
NAZARIM: Bektaþiler, karþýlarýndaki kiþilere "sen" yerine "nazarým" derler.
NEFES HAKLAMAK: Söz tutmak.
NESÃŽMÃŽ: Hallacý Mansur'un Enel-Hak felsefesini savunduðu için 1418'de Halep'te derisi yüzülerek katledilen ünlü tasavvufçu.
ONDÖRT MASUM-I PÂK: Oniki Ýmamlarýn henüz küçük yaþta zalim Emevi egemenleri tarafýndan katledilen çocuklarý þunlardýr:
1-) Aliyelmürteza oðlu Muhammed Ekber. Ömer'in Fatima'yý darp ediþiyle Hakk'a yürüdü.
2-) Ýmam Hasan oðlu Abdullah. 7 yaþýndayken Amr oðlu Talha tarafýndan þehit edildi.
3-) Ýmam Hüseyin oðlu Abdullah. 2 yaþýndayken Kerbelâ katliamýnda Ezrak oðlu Utbe tarafýndan þehit edildi.
4-) Ýmam Hüseyin oðlu Kasým. 3 yaþýndayken Kerbelâ katliamýnda Huzme Kahili tarafýndan þehit edildi.
5-) Ali Zeynel-Abidin oðlu Hüseyin. 6 yaþýndayken Neval oðlu Muaviye tarafýndan þehit edildi.
6-) Ali Zeynel-Âbidin oðlu Kasým. 3 yaþýndayken Adeb oðlu Yezit Senan tarafýndan þehit edildi.
7-) Muhammed-Bâkýr oðlu Aliyyül'eftar. 4 yaþýndayken Hamid-i Dýmýþký tarafýndan þehit edildi.
8-) Câfer-i Sadýk oðlu Abdullah Asgar. 3 yaþýndayken Urban tarafýndan þehit edildi.
9-) Câfer-i Sadýk oðlu Yahya-el-Hadi. 3 yaþýndayken Halifenin gözleri önünde Mahmut Kufi oðlu Abdullah tarafýndan þehit edildi.
10-) Musa-i Kâzým oðlu Salih. 3 yaþýndayken Abdullah oðlu Osman tarafýndan þehit edildi.
11-) Musa-i Kâzým oðlu Tayyib. 7 yaþýndayken Ýbrahim Dýmýþký oðlu Yusuf tarafýndan þehit edildi.
12-) Muhammed Taki oðlu Cafer Tahir. 4 yaþýndayken Ýbrahim Dýmýþký oðlu Yusuf tarafýndan þehit edildi.
13-) Hasan-el-Askeri oðlu Cafer. 1 yaþýndayken Ýbrahim Dýmýþký oðlu Muhammed Nasýr tarafýndan þehit edildi.
14-) Hasan-el-Askeri oðlu Kasým. 3 yaþýndayken Ýbrahim Dýmýþký oðlu Mansur tarafýndan þehit edildi.
ONYEDÝ KEMER-BEST: Hz. Ali'nin kemer kuþattýðý zatlar þunlardýr:
1-) Salman Farisi (Pâk). 150 yaþýnda eceliyle öldü.
2-) Ebubekir oðlu Muhammed. Mehdi oðlu Muaviye tarafýndan þehit edildi.
3-) Malik Eþder. Muaviye tarafýndan zehirlenerek þehit edildi
4-) Yaser oðlu Ammer. Muaviye tarafýndan Sýffýn Savaþý'nda þehit edildi.
5-) Veysel Karanî. Muaviye tarafýndan Sýffýn Savaþý'nda þehit edildi.
6-) Abuzer Gaffar. Halife Osman zamanýnda sürgünde þehit edildi.
7-) Haris oðlu Huzeyme. Muaviye buyruðunca Sýffýn Savaþý'nda þehit edildi.
8-) Badi-i Hazai oðlu Abdullah. Sýffýn Savaþý'nda þehit edildi.
9-) Adil Haris oðlu Abdullah. Sýffýn Savaþý'nda þehit edildi.
10-) Ebu Heysemüt Týhani. Sýffýn Savaþý'nda þehit edildi.
11-) Haris Seybani. Sýffýn Savaþý'nda þehit edildi.
12-) Ebu Vakkas torunu Haþim oðlu Utbe. Sýffýn Savaþý'nda þehit edildi.
13-) Ebu Huzeyfe oðlu Muhammed. Abdullah Nahii tarafýndan þehit edildi.
14-) Kamber Ali Sultan. Haccac-ý Zalim tarafýndan þehit edildi.
15-) Vezza oðlu Mürtefý. Sýffýn Savaþý'nda þehit edildi.
16-) Kays Hamadani oðlu Sa'd. Sýffýn Savaþý'nda þehit edildi.
17-) Abbas oðlu Abdullah. Bilgin biriydi. Muaviye tarafýnda þehit edildi.
PÝRÝMUGAN: Ateþperest
POST: Bektaþi ibadetinde yer alan 12 post þunlardýr:
1-) Dede-Baba postu, Horasan postu.
2-) Aþçý postu, Seyyit Ali Sultan postu.
3-) Ekmekçi postu, Balým Sultan postu.
4-) Nahip postu, Kaygusuz Sultan postu.
5-) Atacý postu, Kanber Ali postu.
6-) Meydancý postu, Sarý Ýsmail postu
7-) Türbedar postu, Karadonlu Can Baba postu.
8-) Kilerci postu, Er kulu Hacým Sultan postu.
9-) Kahve postu, Þah Þezerlî postu.
10-) Kurbancý postu, Hz. Ýbrahim postu.
11-) Ayakçý postu, Abdal Musa postu.
12-) Mihman evi postu, Hýzýr postu.
REHBER: Yol gösteren. Bektaþilikte Meydan ve Yol rehberliði vardýr. Yol rehberi, yolun kurallarýný öðretir. Meydan rehberi ise, cem hizmetlerine öncülük eder.
RUM ERLERÝ: Anadolu Abdallarý.
RUH: Bedene can veren içsel âlem.
SALAT: Hz. Muhammed ve Ehlibeyt anýlýnca, saygý ve sevgi gereði okunan dua.
SAM: Bir peygamber.
SECDE: Ýbadet esnasýnda saygýyla eðilip alný yere koymak.
SELMANÃŽ: Kýrklar Meclisi'nin hizmetlisi Selmanî Farisi.
Bir kral oðlunu Selman eyledi
Selmanî Erzan daðýna atan Ali'dir
Selman da soyundu gölü boyladý
Hýrkanýn üstünde yatan Ali'dir
(Kul Himmet)
SECDE-Ý Ã‚DEM: Âdem'e secde etmek.
SEYYÝD-Ý SÂDÂT: Peygamber soyundan olmak. Ýmam Hasan soyundan gelenlere "Þerif, Ýmam Hüseyin soyundan gelenlere de "Seyyit" denilir.
Hz. Muhammed'in bir hadisinde:
Seyyid'i sadat'ým Muhibbi sadatým
Bir elmanýn yarýsý gibidirler.
Biri birinden ayrýlmazlar.
SEMAH: Cem törenlerinde kadýn ve erkeklerin beraber saz eþliðinde Hak aþkýna dönmeleri.
Haþa ki bizim semah'ýmýz oyuncak deðildin Ýlahi bir aþktýr. Salýncak deðildir. Kim ki, Semah'ý bir oyun sayar. Mümin diye namazý kýlýnacak deðildir.
(Hacý Bektaþ-ý Veli)
SEYYAH VERMEK: Gezi isteyene izin vermek.
SIRROLMAK: Varlýðýný yok etmek, ölmek.
SÝTEM: Çýkýþma, eziyet.
SUFÃŽ (SOFU): Tarikata baðlý kiþi.
SÜLEYMAN: Bir peygamber.
SÜREK: Her talibin kendi dedesine baðlý olarak yolu sürdürmesi.
ÞAH: Her þeyin en iyisi, en yücesi. Þah Ali, Þah Hüseyin gibi...
ÞEMSÝ TEBRÝZÃŽ: Mevlânâ'yý irþat eden kiþi. Mevlânâ'nýn oðlu Bahattin 1248'de öldürdü.
ÞÝT: Bir peygamber.
ÞÝRK: Ortak. Halký Hakk'tan ayrý görmek.
TAKÝYYE: Ýkiyüzlülük, Riyakârlýk.
TALÝP: Ýsteyen. Yol eri.
TEBERRA: Hz. Ali'yi ve Ehlibeyt'i sevmeyeni sevmemek.
TECDÝDÝ VUZU: Babasý ölen kiþinin bir baþkasýný baba bilmesi.
TENASÜH: Öldükten sonra ruhun bir baþka cisme geçmesi.
TEVELLÂ: Hz. Ali'yi ve Ehlibeyt'i seveni sevmek.
TEVBE-TELKÝN: Ýþlenen bir günahtan dolayý piþmanlýk duyup bir daha ayný þeyi yapmamak.
TEVHÃŽD: Hak-Muhammed-Ali baðlamýnda birlenerek cemde saz ve söz ile zikir çekmek.
TE'VÝL: Yorum getirme, ayetlere baþka anlamlar verme.
TÝÐBENT: Kesilen kurban yününden yapýlan ip.
ÜÇ SÜNNET YEDÝ FARZ: Aleviliðin temel kurallarý.
ÜÇ SÜNNET: 1-) Dilini tevhit sözcüðünden ayýrmamak. 2-) Gönülden düþmanlýðý, kini, kibri, kýskançlýðý atmak; Þeytana uyup hýrsa kapýlmamak. 3-) Hakk'ýn kudretince sözünü bilmek; kimseyle kavga etmemek, düþmanlýk gütmemek. uymak. 4-)Mürebbi hakkýna saygý göstermek ve buyruðuna uymak. 5-) Kuþak kuþanmak ve Halifeden el alýp tövbe etmek. 6-) Musahibini hakikatte hak dergahýna eriþtirmek. 7-) Halifeden taç ve kýsvet alýp özünü Pire vermek.
VAHDET: Birlik. Tanrý'ya yakýn olma.
VAHDET-Ý VÜCUD: Varlýðýn birliði. Yaratan ile yaratýlanýn bir olmasý.

VELAYET: Ermiþlik. Tanrý'ya bedeni ve kalbiyle baðlanmak, dost olmak.
YOL OÐLU: Tarikata girip nasip alan kiþi.
ZÝL: Gölge. Âlem.
ZÜLF: Tasavvufta Tann'nýn sýfatlarý anlamýndadýr.
ZÜNNAR: Ýp anlamýnda olup ateþperestler ile putperestlerin bellerine baðladýklarý kuþaktýr.
Verdi saçýnýn küfrüne iman NESÝMÃŽ
Ey hýrka giyen ben dahi zünnarýmý buldum.

[srdr_ist]

ezberlenmesi gereken bir konu bence nasýl ki Ýmamlarýmýzýn isimlerini biliyorsak buda ondan farkýný göremiyorum.

Bende çoðunu tam bilmiyorum ama ezberleyeceðimi söylüyorum.
Malum biz yol süreniz felsefecisi deðiliz.

[Diyar]

haklisin serdar kardes! bunlarin hepisini bilmemiz gerekiyor! bende ezberliyecegim:)